1803 – 1815 · Avrupa ve denizler
Napolyon Savaşları
1803-1815 arasında Napolyon Bonapart önderliğindeki Fransa, kıtayı uçtan uca dolaşan bir savaşlar dizisiyle Avrupa'yı yeniden şekillendirdi; askerî zafer ve felaketlerin yanı sıra, devrimin ilkelerini, Napolyon Kodu'nu ve modern ulus-orduyu sınırların ötesine taşıdı.
Savaşların temeli, Fransız Devrimi'nin yarattığı yeni rejimin Avrupa'nın eski hanedanlarınca tehdit olarak algılanmasıydı. 1799'da darbeyle iktidara gelen Napolyon, 1804'te kendini imparator ilan etti ve Britanya, Avusturya, Rusya, Prusya'nın değişen koalisyonlarına karşı arka arkaya seferler düzenledi. Aralık 1805'teki Avusterlitz, 'üç imparator muharebesi' olarak askerî tarihte örnek bir manevra zaferi sayılır; aynı yıl Trafalgar'da İngiliz amirali Nelson Fransız-İspanyol donanmasını imha etti — kara üstünlüğü Napolyon'da, deniz üstünlüğü Britanya'da kaldı.
Savaşların stratejik motoru, 'levée en masse' ile zorunlu askerliğe dayanan yeni Fransız ordusuydu: hanedan birliklerinin değil, yurttaş-askerlerin ordusu. Bu model, başlangıçta sayıca ezici bir avantaj sağladı, ama uzun yıllar boyunca sürekli sefer, Fransa'yı da tüketti. 1807-1812 arasındaki İber Yarımadası savaşı kanayan bir yara oldu (Goya'nın 'Üçüncü Mayıs 1808' tablosu bu işgalin sivil yüzünü kayda geçirdi). 1812'de Napolyon 600.000'in üzerinde askerle Rusya'yı işgale girişti; Borodino kanlı bir berabere, Moskova'yı işgal etmek ise stratejik bir kapan oldu. Geri çekilişte ordusunun büyük çoğunluğu kışta yok oldu.
1813 Leipzig 'Milletler Muharebesi' Napolyon'u Almanya'dan sürdü; 1814'te ilk kez tahttan indirildi ve Elbe'ye sürüldü. Mart 1815'te Fransa'ya dönüp 'Yüz Gün' boyunca yeniden iktidarı toplaması, 18 Haziran 1815'te Wellington ve Blücher'in birleşik kuvvetlerine karşı kaybettiği Waterloo Muharebesi ile sona erdi. Sürgün edildiği Güney Atlantik'teki Saint Helena adasında 1821'de öldü. 1803'te Louisiana topraklarını ABD'ye satması ise savaş döneminin neredeyse yan-etkisi olarak Kuzey Amerika'nın haritasını kalıcı olarak değiştirdi.
Napolyon Savaşları sadece kara savaşlarından ibaret değildi; bir hukuk, idare ve ölçü ihracıydı. Napolyon Kodu (1804) Hollanda'dan İtalya'ya, Almanya'nın batısından sonradan Latin Amerika'ya kadar modern medeni hukukun çatısını verdi. Metre, gram ve ondalık sistem Fransa'nın ardından kıtaya yayıldı. Feodal ayrıcalıkların kaldırılması, yargı önünde eşitlik, sekülerleşme — bunlar bir ordunun arkasından gelen kalıcı kurumsal değişiklikler oldu. Aynı zamanda savaş, ilk modern milliyetçilikleri (İspanya, Almanya, Rusya) hareketlendirdi: işgalciye karşı verilen halk direnişleri, 19. yüzyılın milliyetçi siyasetinin doğum yeri oldu.
Galeri
Konum
Avrupa ve denizler · OpenStreetMap →
Kaynaklar
- Napoleonic Wars — Encyclopaedia Britannica
- The Cambridge History of the Napoleonic Wars — Cambridge University Press
- Napoleon: A Concise Biography — Oxford University Press