Görsel: Marcin WicharyCC BY 2.0kaynak sayfası ↗değiştirildi
1843 · Londra, Birleşik Krallık
Lovelace ve Babbage: hiç yapılmamış makinenin programı
Ada Lovelace, Babbage'ın tasarladığı Analitik Makine için bir hesaplama dizisi yazdı ve makinenin sayılardan başka şeyleri de işleyebileceğini öne sürdü. Makine hiç inşa edilmedi; fikir yüz yıl sonra karşılık buldu.
Charles Babbage 1830'larda, delikli kartlarla yönlendirilen, ara sonuçları saklayabilen ve koşula göre farklı yola sapabilen bir hesap makinesi tasarladı: Analitik Makine. Buhar gücüyle çalışacak, tonlarca pirinç dişliden oluşacaktı. Tasarım tamamlandı, finansman tamamlanmadı; makine Babbage'ın ömrü boyunca inşa edilmedi.
Ada Lovelace, İtalyan matematikçi Luigi Menabrea'nın makine üzerine yazdığı Fransızca makaleyi 1843'te İngilizceye çevirdi ve çeviriye özgün metnin üç katı uzunlukta notlar ekledi. G harfli notu, Bernoulli sayılarını üretmek için makinenin adım adım izleyeceği işlem dizisini verir — döngü ve değişken kullanımıyla birlikte, genellikle yayımlanmış ilk bilgisayar programı sayılır. Daha kalıcı olan katkısı A notundadır: makinenin işlediği şeyin sayılar değil semboller olduğunu, dolayısıyla sembollerle temsil edilebilen her şeyin — örneğin sesin, yani müziğin — işlenebileceğini yazar. Bu, hesap makinesi ile genel amaçlı bilgisayar arasındaki kavramsal sıçramadır.
Aynı notlarda Lovelace, makinenin 'kendiliğinden hiçbir şey başlatamayacağını, yalnızca ona yapmasını bildiğimiz şeyi yapabileceğini' de belirtir. Turing 1950'de bu cümleyi adıyla anıp karşı çıktı; yapay zekâ tartışmasının en eski itirazı ve en eski cevabı böylece aynı metinden çıkar. Analitik Makine'nin bir bölümü 1991'de Londra Bilim Müzesi'nde Babbage'ın çizimlerine sadık kalınarak yapıldı ve çalıştı — tasarımın doğruluğu, yapılışından yüz elli yıl sonra kanıtlandı.
Galeri
Görsel: Margaret Sarah CarpenterPublic domain
Konum
Londra, Birleşik Krallık · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- Sketch of the Analytical Engine, with Notes by the Translator (Menabrea & Lovelace, 1843) — Scientific Memoirs, Vol. 3
- Babbage's Analytical Engine — collection and reconstruction — Science Museum Group
- Ada Lovelace — Encyclopaedia Britannica — Encyclopaedia Britannica