Manifestonun arka planı, 19. yüzyıl ortasının sanayileşen Avrupası'dır. Britanya'da Manchester'ın dokuma fabrikaları, Almanya'da Ruhr'un kömür havzaları, Fransa'da Lyon'un ipek atölyeleri yeni bir sosyal sınıf üretmişti: ücretli sanayi işçileri. Çalışma koşulları acımasızdı — günde 14 saate varan vardiya, çocuk emeği, dar gecekondu mahalleleri, kolera salgınları. Friedrich Engels 1845'te 'İngiltere'de Emekçi Sınıfın Durumu'nu yayımladı; bu, Manchester gözlemlerine dayanan ilk büyük sosyolojik belgelerden biriydi. Karl Marx ise Trier'de doğmuş, Bonn ve Berlin'de Hegel felsefesi okumuş, 1843'te radikal yayıncılığı yüzünden Almanya'dan, 1845'te Paris'ten sürülmüş, Brüksel'e yerleşmişti. 1847'de iki adam, gizli sürgün Alman zanaatkârlarının örgütü 'Adiller Birliği'nin Londra kongresinde buluştu; örgüt 'Komünist Birlik' adını aldı ve onlardan bir parti programı kaleme almalarını istedi.

Broşür Şubat 1848'de Londra'da, J. E. Burghard matbaasında Almanca olarak basıldı — Paris Şubat Devrimi'nden günler önce. Dört kısa bölümde Marx ve Engels şu tezleri savundu. Tarih, sınıflar arası mücadelelerin tarihidir: özgür ile köle, patrici ile pleb, lord ile serf, ve şimdi burjuvazi ile proletarya. Burjuvazi devrimci bir sınıftır — feodalizmi yıkmış, dünya pazarını yaratmış, üretici güçleri görülmedik ölçüde geliştirmiştir; ama aynı zamanda kendi mezar kazıcısı olan proletaryayı da yaratmıştır. Kapitalizmin iç çelişkileri — periyodik krizler, aşırı üretim, sermayenin yoğunlaşması — sonunda devrime götürür. İşçilerin 'zincirlerinden başka kaybedecek bir şeyleri yoktur'; kazanacakları ise bir dünyadır. Manifesto on talepte somutlanır: özel mülkiyetin kademeli kamulaştırılması, ağır artan oranlı vergi, ücretsiz eğitim, çocuk fabrika emeğinin yasaklanması, merkezî kredi.

Broşür çıktığı an etkisiz kaldı. Bin kopya basıldı, birkaç yüzü dağıtıldı; 1848 Halklar Baharı'nın kaosunda kayboldu. Komünist Birlik 1852'de dağıldı, Marx Londra'ya sürgüne çekildi ve British Museum'un okuma salonunda on beş yıl boyunca 'Kapital'i yazdı — Cilt I 1867'de yayımlandı. 1864'te kurulan I. Enternasyonal, Manifesto'nun temellerini bir uluslararası işçi hareketine çevirdi. 1871 Paris Komünü, kısa ömürlü bir 'işçi hükümeti' deneyimi olarak Marksist çevrelerde dönüm noktası sayıldı. 1872'den sonraki baskılara Marx ve Engels yeni önsözler ekledi, ama metnin gövdesine dokunmadılar. Manifesto, 19. yüzyıl sonunda Avrupa sosyalist partilerinin — Alman SPD, Fransız SFIO, Rus RSDLP — temel referans metni haline geldi.

Kalıcı etki 20. yüzyılda geldi. Vladimir Lenin Manifesto'yu Marksist devrimci programın iskeleti olarak okudu; 1917 Ekim Devrimi, Sovyetler Birliği'nin kuruluşu, 1949 Çin Devrimi, 20. yüzyıl ortasında Doğu Avrupa, Vietnam, Küba, Angola rejimleri, hepsi resmi olarak bu metne dayandı. Bir bakışla, dünyanın üçte birinden fazlası en yoğun döneminde kendini 'Manifesto'nun mirasçısı' ilan ediyordu. Eleştiriler ve yorum farklılıkları da çok yönlüdür: Sosyal demokrat gelenek (Bernstein, Kautsky) Marx'ı reformist okudu ve devrimi reddetti; Leninist-Stalinist gelenek 'parti öncülüğü' ve 'tek ülkede sosyalizm'i ekledi; Frankfurt Okulu (Adorno, Marcuse) kültürel-eleştirel bir hattı geliştirdi; 1970'lerden itibaren 'analitik Marksizm' (G. A. Cohen) metni bilimsel olarak yeniden ele aldı. Sovyet sisteminin 1989–91'de çöküşü 'tarihin sonu' söylemini doğurdu, ama Manifesto'nun küresel kapitalizm, eşitsizlik ve emek üzerine soruları — 'sermaye nereye yığılıyor, kim için çalışılıyor, krizler neden tekrar ediyor' — 21. yüzyıl finans krizlerinin ardından akademik ve siyasal gündemde yeniden açıldı. Metni 'tek bir doğru' olarak okumak güçtür: aynı yirmi üç sayfayı sosyal demokrat, devrimci, Stalinist, post-modern ve akademik gelenekler birbiriyle çelişen biçimlerde miras aldı.