EON𝑝𝑒𝑑𝑖𝑎

Başlangıçtan bugüne.

Taiping ordusu Hıristiyan terimlerle örgütlenmiş bir köylü gücüdür; bayrakları, sloganları ve disiplini Qing ordusundan keskin biçimde farklıydı. Tianjing'li tüccarların prens Senggelinçin'e hediye olarak ısmarladığı tablo, savaşın hem sayısal ölçeğini hem yakın muharebe karakterini Qing tarafından bakışıyla yansıtır.Public domain

1850 – 1864 · Nanjing (Tianjing) ve Güney Çin

Taiping İsyanı: 19. yüzyılın en kanlı savaşı

Paylaş

Kendini İsa'nın küçük kardeşi ilan eden Hong Xiuquan'ın önderliğinde 1850'de patlak veren Taiping İsyanı, Nanjing merkezli bir 'Cennetsel Krallık' kurdu ve 14 yıl boyunca Qing devletini sarstı. 20-30 milyon dolayında ölümle, İkinci Dünya Savaşı'na kadar tarihin en kanlı silahlı çatışması olarak kabul edilir.

Taiping isyanı, Birinci Afyon Savaşı'nın açtığı yaranın hâlâ taze olduğu güney Çin'in Guangxi taşrasında doğdu. Köyde sıradan bir okumuş olan ve imparatorluk sınavlarında dört kez başarısız olan Hong Xiuquan, 1837'deki bir hastalık sırasında gördüğü vizyonları yıllar sonra bir misyoner kitabıyla birleştirerek kendini İsa'nın küçük kardeşi ilan etti. Etrafında Tanrı'ya Tapanlar Cemiyeti (Bai Shangdi Hui) örgütlendi; Hakka azınlığı, fakir köylüler, kömür madencileri ve eşkıyalar bu söyleme katıldı. 1851'de 'Büyük Barış Cennetsel Krallığı' (Taiping Tianguo) ilan edildi.

Hareketin ideolojisi şaşırtıcı biçimde melez ve modern bir karışımdı: bir Hıristiyan teolojisi çatkısı; köylülük adına ortak toprak mülkiyeti vaat eden bir Cennet Krallığı Toprak Sistemi; ataerkilliğe karşı kadınların ayak bağlama yasağı, kadın askerler ve daha eşit miras hakları; afyon, alkol, kumar, fuhuş yasakları; ve katı bir kişisel ahlak rejimi. Bütün bunlar Qing düzeninin Manchu hanedanına, Konfüçyusçu klasik geleneğe ve toprak ağalarına karşı kökten bir meydan okumaydı. 1853'te Nanjing düştü ve 'Tianjing' (Cennet Başkenti) adıyla başkent yapıldı; isyancı kontrol Çin'in en zengin bölgelerini kapsadı.

Qing imparatorluk ordusu olan Sekiz Sancak çoktan çürümüştü. İsyanı bastıran asıl güç, Konfüçyusçu taşra ağaları tarafından bölgesel olarak örgütlenen yeni ordular oldu: Zeng Guofan'ın Hunan Ordusu (Xiang Jun) ve Li Hongzhang'ın Anhui Ordusu (Huai Jun). Şanghay çevresinde Amerikalı Frederick Townsend Ward ve sonra İngiliz Charles 'Çinli' Gordon komutasındaki, yabancı subayların yönettiği 'Hep Muzaffer Ordu' (Ever Victorious Army) takviye işlevi gördü. İsyanın iç bölünmeleri — 1856'da Tianjing'deki taht kavgası binlerce Taiping liderinin birbirini katletmesi — askerî zayıflama kadar belirleyiciydi. 1864 yazında Tianjing düştü, Hong Xiuquan kuşatma sırasında öldü (muhtemelen hastalıktan), şehir yağma ve katliamla yıkıldı.

Ölü sayısı tahminleri, modern demografik çalışmalara göre 20 ila 30 milyon arasındadır; bazı bölgelerde nüfus yarıdan fazla eridi. Bu rakam, hareketin görkemli ideolojik karışımının arkasındaki insani maliyeti olduğu kadar Qing iç savaşının modern devletlerin tam endüstri kapasitesinden henüz mahrumken bile ulaşabileceği yıkım ölçeğini gösterir. Taiping, bir 'köylü devrimi' tarihçileri (Mao'nun da içinde olduğu) için sosyal devrimin habercisi; başkaları için bir karizmatik kült patolojisi; başkaları içinse Qing'i tepeden modernleşme yoluna iten travma anıdır. Hareketi bastıran bölgesel ordular, sonraki yarım yüzyılda Çin'in militarize edilmiş, parçalı taşra iktidarının (warlordism) tohumlarını da attı.

Galeri

Konum

Nanjing (Tianjing) ve Güney Çin · OpenStreetMap →

Kaynaklar