Almanca konuşan toprakların siyasal birliği, 1815 Viyana Kongresi'nin bıraktığı 39 devletlik gevşek konfederasyon içinde uzun süredir konuşulan ama bir türlü gerçekleşmeyen bir tasarıydı. Avusturya'yı dışarıda bırakan 'Küçük Almanya' (Kleindeutsch) çözümünü Prusya önderliğinde kim, nasıl kuracaktı? 1862'de Prusya başbakanı olan Otto von Bismarck, sorunu 'söylevler ve çoğunluk kararlarıyla değil, demir ve kanla' çözeceğini söylediğinde bir program açıklamıştı.

Bismarck art arda üç savaşla bu programı yürüttü. 1864'te Avusturya ile yan yana Danimarka'ya karşı (Schleswig-Holstein meselesi); 1866'da bu kez Avusturya'nın kendisine karşı (Königgrätz/Sadowa muharebesi, Avusturya'nın Alman dünyasından dışlanması, Kuzey Almanya Konfederasyonu); ve 1870-71'de Fransa'ya karşı. Fransa savaşı, Eylül 1870'te Sedan'da İmparator III. Napolyon'un kendisinin esir alınmasıyla askerî olarak çoktan kazanılmıştı; ama Paris kuşatması kışı geçirdi. Güney Alman devletleri (Bavyera, Baden, Württemberg, Hessen) bu ortak savaşın sıcaklığında konfederasyona katıldı.

18 Ocak 1871'de — Prusya kralı sıfatının 170. yıldönümü — Wilhelm, işgal altındaki Versailles Sarayı'nın Aynalı Salonu'nda 'Alman İmparatoru' ilan edildi. Yer seçimi siyasaldır: Fransa'nın kraliyet sembolik kalbinde, Fransız topraklarında. Bismarck İmparatorluk şansölyesi oldu; Anayasa, Prusya'nın belirleyici ağırlığını koruyan federal bir yapı kurdu (Reichstag genel oy hakkıyla seçildi ama yürütme imparator ve şansölyenin elindeydi). Mayıs 1871'de Frankfurt Antlaşması ile Fransa, Alsas ve Lorraine'in büyük bölümünü Almanya'ya devretti — 1914'e kadar sürecek bir intikam beklentisinin tohumu.

Alman birliği, Avrupa'nın siyasal coğrafyasını yeniden çizdi. Kıtanın merkezinde, hem nüfus hem sanayi hem askerî güç bakımından öne çıkan yeni bir büyük güç vardı. 1815'ten beri sürdürülen 'denge' bozulmuştu. Bismarck 1871-1890 arasında bu yeni dengeyi karmaşık ittifaklarla yönetmeye çalıştı; 1890'da görevden alınınca, dizginsiz bir Almanya kendini çevreleyen güçlerle (Fransa, Rusya, ardından Britanya) bir sürtünme döngüsüne soktu. Almanya'nın sömürgeci yarışa geç katılması ve denizaşırı paya 'gecikmiş bir imparatorluğun' iddiasıyla yaklaşması, Birinci Dünya Savaşı'nı hazırlayan koşullardan biri olarak okunur. İçeride imparatorluk, hızlı sanayileşme, modern bilim ve üniversite reformuyla 19. yüzyıl sonu Avrupa'sının en dinamik toplumlarından birini üretti.