Berlin Konferansı, sömürgeciliği başlatmadı; var olanı hızlandırdı ve kurallaştırdı. 1870'lerin sonunda Belçika Kralı II. Leopold'un Kongo havzasında özel bir "medeniyet derneği" kurması, Fransa'nın Batı Afrika'da ilerlemesi ve Portekiz'in eski kıyı hakları, Avrupa devletlerini birbirinin önünü kesme telaşına düşürdü. Bismarck — birleşik Almanya'yı denge politikasıyla yürüten devlet adamı — bu çekişmenin Avrupa'da savaşa dönüşmemesi için konferansı bizzat davet etti. 15 Kasım 1884'te Berlin'deki Reichskanzlei'de açılan oturumlarda Britanya, Fransa, Almanya, Portekiz, Belçika, Hollanda, İtalya, Avusturya-Macaristan, Rusya, İspanya, İsveç-Norveç, Danimarka, Osmanlı İmparatorluğu ve ABD temsilcileri yer aldı.

Konferansın çıkardığı Genel Senet üç şey yapıyordu: Kongo ve Niger nehir havzalarını "serbest ticarete" açıyor; köle ticaretinin bastırılacağını ilan ediyor; ve toprak iddiası için "etkin işgal" — yani bayrak dikmek değil, fiilen idari varlık göstermek — şartını koyuyordu. Bu son madde, Avrupa devletlerini hızla iç bölgelere yürümeye, sınır çizmeye, antlaşma imzalamaya zorladı. Kongo havzası, II. Leopold'un kişisel mülkü olarak "Kongo Bağımsız Devleti" adıyla kurumsallaştırıldı; sonraki yıllarda kauçuk üretimi için kurulan zorla çalıştırma sistemi, milyonlarca Kongolunun ölümüne yol açacaktı. Konferans masasında tek bir Afrikalı yoktu; çizilen sınırlar yerel halkları, dilleri, devletleri, ticaret ağlarını hesaba katmıyordu.

Sonuç, tarihçilerin "Afrika için kapışma" (Scramble for Africa) dediği on yıllar oldu. Etiyopya'nın 1896'da Adwa'da İtalya'yı yenmesi ve Liberya'nın özel statüsü dışında bütün kıta sömürgeleştirildi. Çekilen sınırlar — bugün bile Sahra altı Afrika haritasının iskeletini oluşturan o düz cetvel çizgileri — coğrafi mantığa değil, Berlin masasındaki güç dengesine bakıyordu. Demiryolu, telgraf ve makineli tüfek, küçük Avrupa garnizonlarına geniş bölgeleri yönetme imkânı verdi; misyonerlik, ticaret ve yönetim iç içe yürüdü.

Berlin Konferansı'nın gölgesi, 20. yüzyılın Afrika'sını şekillendirdi. Bağımsızlık dalgası 1957-1975 arasında 50'den fazla yeni devlet doğurdu, ama bu devletlerin sınırları büyük ölçüde Berlin'de çizilen sınırlardı: farklı etnik toplulukları aynı çatı altına sıkıştıran, akrabaları farklı ülkelere bölen suni hatlar. Bugün Sudan'dan Nijerya'ya, Ruanda'dan Kongo'ya uzanan birçok çatışmanın kökleri, hiçbir Afrikalının bulunmadığı o Berlin masasına kadar izlenebilir. Konferans, dünyanın bir parçasının üzerinde başka bir kıtanın görüşmeye oturmasının ne anlama geldiğinin en açık tarihsel örneklerinden biri olarak kalır.