Şubat 1917'de Çar II. Nikolay tahttan indirildiğinde Rusya derin bir kriz içindeydi: Birinci Dünya Savaşı'nın yıpratıcı yenilgileri, kıtlık, kentlerde grev dalgaları, cephede dağılan ordular. Yerine kurulan Geçici Hükümet liberal-sosyalist bir koalisyondu; ama eş zamanlı olarak işçi-asker konseyleri (sovyetler) de örgütlenmişti. Bu 'çifte iktidar' aylarca sürdü. Nisan'da İsviçre'den dönen Lenin 'Nisan Tezleri'nde net bir program açıkladı: emperyalist savaşa son, toprağın köylüye, fabrikanın işçiye, 'tüm iktidar sovyetlere'.

Bolşevikler Mart'ta küçük bir azınlıktı; ama Geçici Hükümet savaşı sürdürme kararıyla itibarını yitirdikçe konseylerdeki ağırlıkları arttı. Eylül'de Petrograd Sovyeti'nde çoğunluğu aldılar. 24-25 Ekim (Julian takvimine göre) gecesi Troçki'nin yönettiği Askeri Devrimci Komite köprüleri, telgrafhaneleri, istasyonları ele geçirdi; Kışlık Saray'a girip Başbakan Kerenski'nin kabinesini tutukladılar. Ertesi gün toplanan İkinci Tüm-Rusya Sovyetler Kongresi tüm iktidarı sovyetlere devretti; barış ve toprak kararnameleri ilan edildi.

Devrimi izleyen yıllar bir kanlı dönüşüm dönemiydi. 1918'de tek parti yönetimi kuruldu, Kurucu Meclis dağıtıldı, Brest-Litovsk antlaşmasıyla Almanya'yla barış imzalandı, çarlık ailesi infaz edildi. 1918-1922 İç Savaşı'nda Kızıl Ordu, Beyaz orduları ve onları destekleyen on dört yabancı devleti püskürttü. Maliyet milyonlarca insan oldu: savaş ölümleri, kıtlık, Çeka'nın 'Kızıl Terör'ü. 1922'de SSCB kuruldu; Lenin 1924'te öldüğünde iktidar mücadelesinin galibi Stalin oldu.

Ekim Devrimi'nin tarihsel okumaları hâlâ tartışmalıdır. Bir gelenek onu sömürüye karşı çağ açan bir özgürleşme olarak okur; başka bir gelenek küçük bir azınlığın darbesi ve sonraki totalitarizmin tohumu sayar. Stalin döneminin terörü ile Lenin-Troçki yıllarının sürekliliği veya kopuşu da tartışmalıdır. Kesin olan şudur: Ekim 1917, modernlik içinde alternatif bir toplum-örgütlenme modelinin sahaya sürülmesiydi; sömürge bağımsızlık hareketlerinden Avrupa sosyal demokrasisine, Soğuk Savaş'tan Çin Devrimi'ne 20. yüzyılın temel ekseni oldu.