Planck'ın 1900'deki kuantum varsayımı ve Bohr'un 1913'teki atom modeli, klasik fiziğe eklenmiş kurallardı: işe yarıyor ama neden işe yaradıkları bilinmiyordu. 1925'te Werner Heisenberg, gözlenemeyen yörüngelerden tümüyle vazgeçip yalnızca ölçülebilen büyüklükler arasındaki ilişkileri yazmayı önerdi; Max Born ve Pascual Jordan bu şemanın matris cebri olduğunu gösterdi. Bir yıl sonra Erwin Schrödinger, aynı sonuçları veren bir dalga denklemi yayımladı. İki biçimin matematiksel olarak eşdeğer olduğu kısa sürede anlaşıldı.

Yorum, denklemlerden daha zor çıktı. Born, dalga fonksiyonunun kendisinin değil, karesinin bir olasılık yoğunluğu olduğunu öne sürdü: kuram bir parçacığın nerede olduğunu değil, nerede bulunma olasılığının ne olduğunu söylüyordu. 1927'de Heisenberg, konum ve momentumun aynı anda keyfi hassasiyetle bilinemeyeceğini gösterdi — belirsizlik, ölçüm aletlerinin kabalığından değil, kuramın yapısından geliyordu. Aynı yılın Ekim'inde Beşinci Solvay Konferansı'nda toplanan fizikçiler bunu tartıştı; Einstein'ın Bohr'a yönelttiği itirazlar ve 'Tanrı zar atmaz' cümlesi bu tartışmadan kalmıştır.

Kuram, felsefi tartışması sürerken teknolojinin temeli oldu: yarı iletkenler, transistör, lazer, MR görüntüleme, LED ve kuantum bilgisayarların tümü bu çerçeveden çıkar. Einstein'ın itirazı da verimsiz kalmadı — 1935'teki EPR makalesi, otuz yıl sonra Bell eşitsizlikleriyle deneysel bir soruya dönüştü ve 2022 Nobel Fizik Ödülü, o deneyleri yapan üç fizikçiye verildi.