EONpedia

Başlangıçtan bugüne.

Hubble avukatlık eğitimi almış, sonra gökyüzüne dönmüştü. Ölçtüğü tek şey galaksilerin renginin kırmızıya kaymasıydı; çıkardığı sonuç, evrenin bir yaşı olduğuydu.Public domain

1929 · Mount Wilson Gözlemevi, Kaliforniya

Hubble ve genişleyen evren

Paylaş

Edwin Hubble, uzak galaksilerin bizden uzaklıklarıyla orantılı bir hızla kaçtığını ölçtü; evrenin sabit değil genişlemekte olduğunu gösterdi ve böylece bir başlangıcı — Büyük Patlama'yı — düşünmenin gözlemsel kapısını açtı.

1920'lerin başında evrenin sınırları hâlâ tartışmalıydı. Gökyüzündeki bulanık "nebulalar" Samanyolu içindeki gaz bulutları mıydı, yoksa çok uzaktaki ayrı galaksiler mi? Çoğu gökbilimci evreni tek bir galaksiden — Samanyolu'ndan — ibaret ve durağan sayıyordu. Einstein bile 1917'de denklemlerine, evreni sabit tutmak için bir "kozmolojik sabit" eklemişti.

Kaliforniya'daki Mount Wilson Gözlemevi'nde, çağın en büyük teleskobunu (100 inçlik Hooker) kullanan Edwin Hubble (1889–1953), Andromeda "nebulası" içinde parlaklığı düzenli olarak değişen Sefeid yıldızları buldu. Bu yıldızların bilinen bir özelliği vardı: değişim periyotları gerçek parlaklıklarını ele veriyordu; böylece uzaklıkları hesaplanabiliyordu. Sonuç kesindi: Andromeda, Samanyolu'nun çok ötesindeydi — ayrı bir galaksiydi. Evren tek bir adadan değil, milyarlarca galaksiden oluşuyordu.

1929'da Hubble daha da ileri gitti. Galaksilerin ışığını inceleyince, hemen hepsinin tayfının kırmızıya kaydığını — yani bizden uzaklaştığını — gördü. Dahası, bir galaksi ne kadar uzaksa o kadar hızlı kaçıyordu; uzaklık ile hız arasında düz bir orantı vardı. Bu ilişki bugün Hubble–Lemaître yasası olarak bilinir. Tek makul yorum sarsıcıydı: galaksiler uzayın içinde hareket etmiyor, uzayın kendisi genişliyordu.

Genişleyen bir evren, geriye doğru sarıldığında bir başlangıç noktasına işaret ediyordu — her şeyin sıcak, yoğun tek bir halden yola çıktığı an. Belçikalı rahip-gökbilimci Georges Lemaître bu fikri zaten öngörmüştü; Hubble'ın ölçümü ona gözlemsel zemin verdi. Einstein kozmolojik sabitini "hayatımın en büyük hatası" diye geri çekti (ilginçtir, 1998'de karanlık enerji onu geri getirecekti). Evrenin bir tarihi olduğu fikri — bu zaman çizgisinin kendisi — Hubble'ın kırmızıya kaymış galaksilerinde doğdu.

Konum

Mount Wilson Gözlemevi, Kaliforniya · © OpenStreetMap

Kaynaklar