EON𝑝𝑒𝑑𝑖𝑎

Başlangıçtan bugüne.

Hitler'in şansölyeliğe atanmasından yedi hafta sonra çekilen bu fotoğraf, Naziler tarafından propagandanın temel görüntüsü olarak kullanıldı: eski Prusya askeri geleneğiyle yeni hareketin 'el sıkışması'. Aslında perde arkasında karar çoktan verilmişti — iki gün sonra Yetki Yasası kabul edildi ve parlamenter demokrasi pratikte sona erdi.CC BY-SA 3.0 de

30 Ocak 1933 · Berlin, Almanya

Hitler'in İktidara Gelişi ve Nazi Almanyası'nın Kuruluşu

Paylaş

30 Ocak 1933'te Adolf Hitler'in Cumhurbaşkanı Hindenburg tarafından Şansölye atanmasıyla başlayan altı aylık süreç, Almanya'yı çok partili demokrasiden tek partili total devlete dönüştürdü; ardından gelen on iki yıl, II. Dünya Savaşı'na ve Holokost'a taşıdı.

Hitler iktidara seçimle gelmedi. 1932 Kasım'ında Nazi Partisi (NSDAP) Reichstag seçimlerinde %33,1 oy aldı — çoğunluk değil, sadece en büyük parti. Asıl kapıyı açan, Weimar Cumhuriyeti'nin kronik koalisyon krizi ve seçkin çevrelerin manipülasyonuydu. Eski şansölye Franz von Papen, Hitler'in 'kontrol altında tutulabileceğini' düşünerek Cumhurbaşkanı Paul von Hindenburg'u onu şansölye atamaya ikna etti. Kabinedeki on bir bakanın yalnızca üçü Nazi'ydi. Bu hesap altı ay içinde çöktü.

27 Şubat 1933 akşamı Reichstag binası yandı. Genç bir Hollandalı komünist olan Marinus van der Lubbe yangın yerinde tutuklandı; tek başına eylem yaptığı muhtemeldi, ama Naziler komplo iddiasını kullandılar. Ertesi gün çıkarılan Reichstag Yangın Kararnamesi temel özgürlükleri askıya aldı; komünist milletvekilleri tutuklandı. Mart 1933'te kabul edilen 'Yetki Yasası' (Ermächtigungsgesetz) hükümete yasama yetkisi verdi — anayasayı parlamento dışı değiştirme gücü. Temmuz 1933'te NSDAP dışındaki tüm partiler yasaklandı. Ağustos 1934'te Hindenburg'un ölümüyle Hitler şansölyelik ile cumhurbaşkanlığını birleştirdi: Führer und Reichskanzler.

Rejimin ideolojik çekirdeği faşizm, antisemitizm ve sözde-bilimsel ırkçılığın bileşimiydi. 1935 Nürnberg Yasaları Yahudileri Alman vatandaşlığından çıkardı, ırklar arası evliliği yasakladı. Kasım 1938'de Kristallnacht ('Kristal Gece') saldırıları sırasında sinagoglar yakıldı, Yahudi mülkleri yağmalandı, on binlerce kişi kamplara gönderildi. Eşzamanlı olarak rejim toplumsal hayatın her alanını Gleichschaltung — 'eşgüdümleme' — adı verilen süreçle parti kontrolüne aldı: sendikalar, üniversiteler, kiliseler, basın, sanat, gençlik örgütleri. Engelliler 1939-1941 arasında T4 Ötanazi Programı'yla öldürüldü; bu, sonraki yıllarda gelecek soykırımın teknik provasıydı.

Dış politika aynı hızla revize edildi. 1935'te zorunlu askerlik geri getirildi; 1936'da Rheinland yeniden silahlandırıldı; 1938'de Avusturya ilhak edildi (Anschluss), Çekoslovakya'nın Sudetenland'i Münih Anlaşması'yla teslim alındı. 1 Eylül 1939'da Polonya işgali II. Dünya Savaşı'nı başlattı. 1941'den itibaren işgal altındaki Doğu Avrupa'da sistematik Yahudi katliamı — Holokost — Auschwitz, Treblinka, Sobibór ve Belzec gibi kamplarda sanayi ölçeğine ulaştı; altı milyon Yahudi ve milyonlarca Roman, eşcinsel, engelli, siyasi muhalif ve Slav sivil öldürüldü. Nazi Almanyası, modern devletin bürokratik, teknik ve bilimsel araçlarının bir ideolojinin emrine girdiğinde ne yapabileceğinin tarihsel kanıtıdır. Ders, sonraki seksen yılın insan hakları, soykırım hukuku ve liberal demokrasi tartışmalarının çekirdeği oldu.

Galeri

Konum

Berlin, Almanya · OpenStreetMap →

Kaynaklar