Birleşmiş Milletler fikri, savaş bitmeden çok önce şekillenmeye başladı. Roosevelt ve Churchill'in Ağustos 1941'de imzaladığı Atlantik Şartı, savaş sonrası 'daha geniş ve sürekli bir genel güvenlik sistemi'nden söz ediyordu. 1 Ocak 1942'de Eksen'e karşı savaşan 26 müttefik 'Birleşmiş Milletler Bildirgesi'ni imzaladı — terim ilk kez burada resmen kullanıldı. 1943 Moskova Konferansı, 1944 Dumbarton Oaks toplantıları ve Şubat 1945 Yalta Konferansı'nda Roosevelt, Stalin ve Churchill örgütün yapısını ana hatlarıyla pazarlık ettiler. Anahtar uzlaşı şuydu: Cemiyet-i Akvam başarısız oldu çünkü büyük güçlerin tümünü kapsamadı ve onlara ayrıcalık tanımadı — yeni örgüt, bu hatayı tekrar etmeyecekti.

25 Nisan – 26 Haziran 1945 arasında 50 ülkenin 850 delegesi San Francisco'da bir araya geldi. Konferans Roosevelt'in 12 Nisan'daki ölümünden iki hafta sonra başlamıştı; açılışı yeni başkan Harry Truman yaptı. Dokuz hafta süren müzakerelerin merkezinde, küçük ülkelerin Güvenlik Konseyi vetosuna direnişi vardı — büyük güçler vetonun olmazsa olmaz olduğunu açıkça söyledi; aksi halde örgüte katılmayacaklardı. 26 Haziran'da BM Şartı imzalandı; Polonya sonradan ekleneceği için 51 kurucu üye sayıldı. Şart, ABD, İngiltere, SSCB, Çin ve Fransa'nın çoğunluğu onaylamasıyla 24 Ekim 1945'te yürürlüğe girdi — bu tarih bugün BM Günü olarak kutlanır. Genel merkez New York'a yerleştirildi (Rockefeller ailesinin bağışlayacağı arazide), Cenevre Cemiyet binası Avrupa ofisi olarak ikinci işlevine kavuştu.

BM'nin yapısı altı ana organdan oluşur: Genel Kurul (her üyenin bir oyu), Güvenlik Konseyi (5 daimi + 10 dönemsel üye), Ekonomik ve Sosyal Konsey, Vesayet Konseyi (sömürgelerin bağımsızlığını yönetmek için, 1994'te işlevini tamamladı), Uluslararası Adalet Divanı ve Sekreterlik. Yanı sıra UNESCO (eğitim, bilim, kültür), DSÖ (sağlık), FAO (tarım), UNICEF (çocuklar), UNHCR (mülteciler), ILO (çalışma — Cemiyet'ten devralındı) gibi onlarca özelleşmiş kurum ve program. İlk büyük somut çıktı, 10 Aralık 1948'de Paris'te kabul edilen İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'ydi — Eleanor Roosevelt başkanlığındaki komisyon, otuz maddeyle insan haklarını ilk kez küresel ölçekte tanımladı. Beyanname bağlayıcı değildi ama sonradan iki sözleşmeye (Medeni-Siyasi, Ekonomik-Sosyal-Kültürel, 1966) ve onlarca uluslararası anlaşmaya temel oldu.

BM'nin tarihindeki en derin eleştiri, Güvenlik Konseyi yapısıdır. 1945'in beş galip büyük gücü (ABD, SSCB/Rusya, Çin, İngiltere, Fransa) hâlâ daimi üye ve veto yetkisine sahip; nüfusu 1.4 milyar olan Hindistan, GSYİH'de üçüncü olan Almanya, Afrika kıtası, Latin Amerika'nın çoğu daimi üye değil. Soğuk Savaş boyunca Konsey, ABD-SSCB karşılıklı vetolarıyla sık sık felç oldu; 1990'larda bir nefes alındı (Körfez Savaşı'na yetki verildi), 2003 Irak Savaşı'nda meşruiyetsiz kaldı, Suriye iç savaşında Rusya'nın vetosuyla, Filistin'de ABD'nin vetosuyla, Ukrayna'nın işgalinde Rusya'nın kendi-vetosuyla bloke oldu. Eleştiriler haklıdır. Ama BM'yi sadece Güvenlik Konseyi'nden ibaret okumak yanıltıcı — örgütün gerçek katkısı çoğu zaman gündelik ve görünmezdir: çiçek hastalığının kökünden kazınması (DSÖ, 1980), 30 milyon mültecinin barınması (UNHCR), nükleer denetim (UAEA), barış gücü operasyonları (140'tan fazla, 2 milyondan fazla asker), iklim çerçeve sözleşmesi (UNFCCC, Paris Anlaşması). 'Mükemmel olmasa da' tüm Şart'ın özünü yansıtan ifade odur ki, BM kurulduğundan beri büyük güçler arasında bir dünya savaşı yaşanmadı. Bu, başarı için yeterli kanıt değil — ama başarısızlık iddiası için de en azından bir zorluk.