Arkeoloji uzun süre büyük bir sorunla boğuştu: bir kemiğin, bir kömür parçasının, bir tahta aletin "kaç yaşında" olduğunu söylemenin nesnel bir yolu yoktu. Tarihler, üst üste birikmiş toprak katmanlarına ve karşılaştırmalara dayanan tahminlerdi. Amerikalı kimyager Willard Libby (1908–1980) 1949'da bu soruna bir saat getirdi.

Yöntemin dayandığı ilke zarif bir doğa olgusudur. Atmosferdeki karbonun küçük ama sabit bir bölümü, kozmik ışınların etkisiyle oluşan radyoaktif bir türdür: karbon-14. Bütün canlılar yaşadıkça soluyarak, beslenerek bu karbonu içlerine alır; dolayısıyla yaşayan her organizmanın karbon-14 oranı atmosferdekiyle aynıdır. Ama organizma öldüğünde alışveriş durur ve içindeki karbon-14, bilinen ve değişmez bir hızla (yarısı yaklaşık 5.730 yılda) radyoaktif olarak azalmaya başlar. Bir kalıntıda kalan karbon-14 miktarını ölçerek, ölümün üzerinden ne kadar zaman geçtiğini hesaplayabilirsiniz — bir tür geri sayan kum saati.

Libby yöntemini bilinen yaştaki örneklerle (örneğin tarihli Mısır mezarlarından ahşap) sınadı; sonuçlar tuttu. Radyokarbon tarihleme, yaklaşık 50.000 yıla kadar geriye giden organik malzemeleri tarihleyebiliyordu — tam da insanlık tarihinin ve tarih öncesinin kritik dönemini kapsıyordu.

Etkisi devrimciydi. Göbeklitepe'den buzul çağı mağara resimlerine, Mısır mumyalarından Torino Kefeni'ne kadar sayısız buluntu artık nesnel biçimde tarihlenebiliyordu; arkeoloji tahminden ölçüme geçti. Libby 1960'ta Nobel Kimya Ödülü'nü aldı. Sonraki yıllarda yöntem, ağaç halkalarıyla kalibre edilerek daha da hassaslaştı. Radyoaktivitenin — Curie'nin keşfinin — beklenmedik bir armağanı, geçmişi ölçebilen bir saat oldu.