Görsel: Hebbe at German WikipediaPublic domainkaynak sayfası ↗değiştirildi
2020–2023 · Hsinchu, Tayvan
Çip krizi: tedarik zincirinin görünür hale gelmesi
Birkaç santimetrekarelik yarı iletkenlerin eksikliği otomobil fabrikalarını durdurdu. Kriz, dünya sanayisinin birkaç şirkete ve tek bir adaya ne kadar bağımlı olduğunu görünür kıldı.
2020 baharında salgın nedeniyle üretimi kısan otomobil şirketleri çip siparişlerini iptal etti; aynı aylarda evden çalışmaya geçen dünyanın dizüstü bilgisayar, kamera ve sunucu talebi patladı. Yarı iletken fabrikaları kapasitelerini bu tarafa kaydırdı. Otomobil talebi beklenenden hızlı toparlandığında sıraya yeniden girmek gerekti — ancak yeni bir fabrikanın kurulumu iki-üç yıl, üretim döngüsünün kendisi üç ay sürüyordu. Sonuç, 2021'de yüz milyarlarca dolarlık kayıp ve teslimat kuyruklarıydı; kimi otomobiller eksik özelliklerle satıldı.
Krizin asıl açığa çıkardığı şey yoğunlaşmaydı. En gelişmiş üretim düğümlerinin neredeyse tamamı Tayvan'daki TSMC ile Güney Kore'deki Samsung'un elindeydi; bu çipleri basan aşırı mor ötesi litografi makinelerini ise dünyada tek bir şirket, Hollandalı ASML üretiyordu. Verimlilik uğruna kurulmuş bu ince zincir, tek bir halkasının aksamasına dayanıksızdı.
Tepki sanayi politikasının geri dönüşü oldu: ABD 2022'de CHIPS Yasası ile 52 milyar dolarlık destek açıkladı, Avrupa Birliği kendi Çip Yasası'nı çıkardı, Japonya ve Hindistan yeni fabrikalara sübvansiyon verdi. Aynı dönemde yarı iletken, ABD ile Çin arasındaki ihracat kısıtlamalarının merkezine yerleşti. Tayvan'ın üretimdeki ağırlığı, adanın jeopolitik konumunu ekonomik bir mesele olmaktan çıkarıp güvenlik meselesi haline getirdi. Kriz 2023'te büyük ölçüde çözüldü; bıraktığı ders, küresel üretimin tam-zamanında ve en-ucuz ilkeleriyle kurulmuş halinin kırılganlığıdır.
Konum
Hsinchu, Tayvan · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- Semiconductor Supply Chain Assessment (100-Day Reviews under Executive Order 14017) — The White House
- The Semiconductor Shortage: Causes and Consequences — OECD
- Semiconductor — Encyclopaedia Britannica — Encyclopaedia Britannica