2022 · L2 noktası, uzay (1,5 milyon km)
James Webb Teleskobu ve erken evren
James Webb Uzay Teleskobu, kızılötesi gözleriyle evrenin en uzak, en eski ışığını yakaladı; ilk derin alan görüntüsü, gökyüzünde başparmak ucu kadar bir alanda binlerce galaksiyi ve ışığı milyarlarca yıl yol almış nesneleri ortaya çıkardı.
Hubble Uzay Teleskobu evreni görünür ışıkta gözlemliyordu; ama evren genişledikçe en uzak nesnelerin ışığı kızılötesine kayar ve görünür teleskoplardan kaçar. Bunu aşmak için NASA, ESA ve CSA, otuz yıllık bir çabayla, tümüyle kızılötesinde çalışan devasa bir teleskop inşa etti: 6,5 metrelik altın kaplı, on sekiz altıgen parçadan oluşan bir ayna. Aralık 2021'de fırlatılan James Webb Uzay Teleskobu, Dünya'dan 1,5 milyon kilometre uzaktaki L2 noktasına yerleşti; kızılötesi gözlemin gerektirdiği aşırı soğuğu korumak için tenis kortu büyüklüğünde bir güneş kalkanı açtı.
Temmuz 2022'de yayımlanan ilk bilimsel görüntü — "Webb'in İlk Derin Alanı" — teleskobun gücünü gösterdi. Kol boyu uzaklıkta tutulan bir kum tanesi kadar küçük bir gökyüzü parçasında binlerce galaksi görünüyordu. Öndeki bir galaksi kümesinin kütlesi, arkasındaki çok daha uzak galaksilerin ışığını bir mercek gibi büküp büyütmüştü (kütleçekimsel mercekleme). Bu görüntüdeki bazı nesnelerin ışığı, Büyük Patlama'dan sadece birkaç yüz milyon yıl sonra yola çıkmıştı — yani evrenin bebeklik dönemini görüyorduk.
Webb, ilk aylarında beklentileri aştı: evrenin çok erken döneminde sanılandan daha olgun, daha büyük galaksiler buldu; ötegezegenlerin atmosferinde su buharı ve karbondioksit gibi molekülleri tek tek ayırt etti; yıldızların doğduğu toz bulutlarının içini ilk kez net biçimde gösterdi.
Her teleskop bir zaman makinesidir: uzağa bakmak, geçmişe bakmaktır. Hubble evrenin genişlediğini gösterdikten yaklaşık bir asır sonra, Webb o genişlemenin en eski anlarına doğru bakıyor — bu kronolojinin başladığı ana biraz daha yaklaşarak.
Kaynaklar
- Webb's First Deep Field — NASA — NASA
- James Webb Space Telescope — European Space Agency — European Space Agency