İÖ üçüncü yüzyılda İskenderiye Kütüphanesi'nin başındaki Eratosthenes, çağının en geniş kültürlü bilginlerindendi — matematik, coğrafya, şiir ve astronomiyle uğraştı. En ünlü başarısı, hiçbir yere gitmeden, yalnızca gölge ve geometriyle Dünya'nın büyüklüğünü ölçmesidir.

Bir bilgiye takılmıştı: Güney Mısır'daki Syene (bugünkü Asvan) kentinde, yaz gündönümü öğlesinde güneş tam tepeye geliyor, dik bir çubuk gölge bırakmıyor, kuyuların dibi aydınlanıyordu. Oysa aynı anda İskenderiye'de dik bir çubuk belirgin bir gölge veriyordu. Dünya düz olsaydı iki yerde de gölge aynı olurdu. Eratosthenes gölgenin açısını ölçtü: yaklaşık 7,2 derece — tam bir çemberin ellide biri.

Mantık zarifti: iki kent arasındaki uzaklık, Dünya çevresinin ellide biri olmalıydı. Syene ile İskenderiye arası yaklaşık 5.000 stadion olarak biliniyordu; bunu elliyle çarptı ve çevreyi ~250.000 stadion buldu. Kullandığı stadion'un tam uzunluğu tartışmalı olduğundan sonucun modern değere ne kadar yakın olduğu kesin bilinemez; ama makul bir dönüşümle hata yalnızca yüzde birkaçtır. Önemli olan sayının kendisi değil, yöntemdir: gözlem + geometri, doğanın en büyük ölçeklerinden birini insan aklının erimine sokmuştu.

Eratosthenes ayrıca bilinen dünyanın ilk enlem-boylam ızgaralı haritalarından birini çizdi ve asal sayıları elemek için hâlâ adını taşıyan "Eratosthenes Kalburu"nu geliştirdi. Dünya'yı ölçme fikri, gökbilimin sonraki iki bin yılı boyunca — Kopernik'e, oradan uzay çağına — evrenin niceliksel olarak kavranabileceği inancının atalarındandır.