yaklaşık 252 milyon yıl önce · Küresel; volkanizma bugünkü Sibirya'da
Permiyen sonu büyük yok oluşu
Yer tarihinin bilinen en şiddetli yok oluşu: deniz türlerinin büyük çoğunluğu ve karadaki yaşamın önemli bölümü görece kısa sürede silindi.
Permiyen döneminin sonunda yaşam, sonraki yüz milyon yıllardakinin ötesinde bir darbe aldı. Tahminler deniz türlerinin yaklaşık yüzde 80–90'ının, kara omurgalıları ve böceklerin de büyük bölümünün kaybolduğunu gösterir. Bu, beş büyük yok oluş içinde en kapsamlısıdır ve bazı kaynaklarda "Büyük Ölüm" olarak anılır.
En güçlü açıklama, bugünkü Sibirya'da milyonlarca yıl süren dev volkanik etkinliktir (Sibirya Tuzakları). Yaylan bazalt, atmosfere büyük miktarda sera gazı saldı; ısınma, okyanus asitlenmesi ve sularda oksijen tükenmesi birbirini besleyen bir çöküşe yol açtı. Olayların kesin sırası ve katkı oranları hâlâ araştırılır; tek bir tetik değil, zincirleme bir sistem çöküşü söz konusudur.
Katmanlardaki ani değişim, türlerin yalnızca azalmadığını, ekosistemlerin yapısının çöktüğünü gösterir. Yaşamın çeşitliliğini geri kazanması milyonlarca yıl aldı. Bu boşluk aynı zamanda bir kapı açtı: Permiyen sonrasında, sonradan dinozorlara ve memelilere uzanacak hatların önü açıldı.
Konum
Küresel; volkanizma bugünkü Sibirya'da · OpenStreetMap →
Kaynaklar
- Permian extinction — Encyclopaedia Britannica
- The end-Permian mass extinction — Smithsonian National Museum of Natural History