EON𝑝𝑒𝑑𝑖𝑎

Başlangıçtan bugüne.

Tipik Oldovan yontucusu: bir avuç içine sığan, bir kenarı sistemli vuruşlarla keskinleştirilmiş çakıl. Bu kadar yalın bir alet, et kesmek ve kemik kırmak için yüz binlerce yıl yetti.Public domain

yaklaşık 2,6 milyon yıl önce · Doğu Afrika (Gona, Ledi-Geraru, Olduvai)

Oldovan: yontulmuş taşın icadı

Paylaş

Doğu Afrika'da yaklaşık 2,6 milyon yıl öncesine tarihlenen Oldovan endüstrisi, sistemli olarak yontulmuş bilinen en eski taş alet kültürüdür; hominin tarihinde sistemli teknolojinin başlangıcını işaretler.

Bir taşın başka bir taşa kasıtlı vurularak keskin bir kenar elde edilmesi — bugün bize sıradan görünebilir, ama 2,6 milyon yıl önce yapıldığında, kasıtlı planlama, malzeme bilgisi ve fiziksel beceriyi tek bir eyleme yığan bir bilişsel sıçramaydı. Etiyopya'daki Gona ve Ledi-Geraru sahaları ile Tanzanya'daki Olduvai Boğazı'nda bulunan basit "choppers" (yontucular), kazıyıcılar ve keskin yontuklar Oldovan endüstrisinin temel imzasıdır. Endüstri adını da Olduvai'den alır — orada 1930'larda Mary Leakey bu aletleri sistematik biçimde belgeledi.

Oldovan'ı kim yaptı? Klasik cevap Homo habilis idi; ama 2015'te Kenya'daki Lomekwi sahasında 3,3 milyon yıllık çok daha kaba aletler bulundu — Homo cinsi henüz ortada yokken. Bu, alet yapımının yalnızca Homo'ya özgü olmadığını, Australopithecus benzeri öncüllerin de yaptığını gösteriyor olabilir. Hâlâ tartışmalı.

Kritik nokta aletlerin nasıl kullanıldığı: kesici kenar et keser, kemik kırar, sert bitki köklerini soyar. Yırtıcı leşinden et çekip kemikten ilik çıkarmak hominin diyetine kalori-yoğun protein kazandırdı. Çoğu antropolog bu enerji akışını beyin büyümesinin ön koşulu olarak görüyor; et ve ilik tüketmeden devasa beyin sürdürülemezdi.

Oldovan teknolojisi yaklaşık 1 milyon yıl boyunca neredeyse değişmeden devam etti. Ancak 1,7 milyon yıl önce Homo erectus ile birlikte daha sistemli, simetrik Acheul el baltası ortaya çıkacak; alet yapımı yeni bir evreye girecek. Oldovan basitliği aldatıcıdır: insan teknolojisi piramidinin temel taşı budur.

Konum

Doğu Afrika (Gona, Ledi-Geraru, Olduvai) · OpenStreetMap →

Kaynaklar