yaklaşık İÖ 2700 – 540 · Susa, İran platosu
Elam Medeniyeti
İran platosunun güneybatısında, Sümer'le yaklaşık aynı yaşta — ama Mezopotamya gölgesinde kalmış, kendine özgü yazısı ve uzun ömürlü bir uygarlık.
Elam, bugünkü İran'ın güneybatısında, Susa merkezli olarak yaklaşık iki bin yıl boyunca farklı siyasi biçimler altında varlığını sürdürdü. Sümer ile çağdaş, ama coğrafi ve dilsel olarak ondan ayrıdır; Elamca, bilinen başka hiçbir dil ailesine bağlanamayan bir izolat olarak kalır.
Elam yazısı kendi başına bir gelişim çizgisi izledi. 'Proto-Elamca' adı verilen erken işaret sistemi, Sümer çiviyazısıyla çağdaş ama farklıdır; sonraki yüzyıllarda Mezopotamya etkisiyle yerel bir çiviyazısı kullanımı başladı.
Siyasi olarak Elam, dönemine göre Mezopotamya'yla bazen müttefik, sıklıkla rakipti. Akadlar, Asurlular ve Babilliler defalarca Susa'ya saldırdı; ama Elam yeniden toparlanma kapasitesini sürekli gösterdi. Sonunda, İÖ 540'larda Pers Ahameniş İmparatorluğu tarafından sindirildi. Yine de Elam dili Pers idaresinde resmî statüsünü sürdürdü; Persepolis'in idari tabletleri kısmen Elamca yazılmıştır.
Konum
Susa, İran platosu · OpenStreetMap →
Kaynaklar
- Elam — Britannica — Encyclopaedia Britannica
- Tchogha Zanbil — UNESCO World Heritage — UNESCO