Hıristiyanlık, Roma egemenliğindeki Yahudiye'de, Nasıralı İsa'nın öğretisi ve onu mesih kabul eden ilk izleyicileri çevresinde ortaya çıktı. Başlangıçta Yahudilik içinde bir akımdı; kısa sürede Yahudi olmayanlara da açılması, onu ayrı bir din haline getiren dönüm noktalarından biri oldu. İlk yüzyıllarda hareket dağınık, yer yer yasadışı ve baskı altındaydı.

Yayılmasını birkaç etmen kolaylaştırdı: Roma yol ağı ve ortak dil sayesinde fikirlerin hızla dolaşması, kent topluluklarındaki örgütlenme ve evrensel bir kurtuluş çağrısı. Dördüncü yüzyılda Roma devleti önce hoşgörü gösterdi, sonra dini benimsedi; bu, Hıristiyanlığı bir azınlık hareketinden imparatorluğun egemen inancına taşıdı.

Metinlerin oluşumu, farklı yorumlar ve erken tarihlemeler tartışmalıdır; tek bir kuruluş anı yoktur, kademeli bir oluşum vardır. Etkisi din alanıyla sınırlı kalmadı: hukuk, takvim, sanat, eğitim kurumları ve siyasi meşruiyet anlayışı yüzyıllarca bu gelenek üzerinden şekillendi. Sonraki Avrupa ve Akdeniz tarihinin büyük bölümü bu çerçeve içinde okunur.