Köpeğin atası açıktır: gri kurt (Canis lupus). Bu ayrılma ne zaman ve nerede gerçekleşti, hâlâ tartışılmaktadır. Genetik veriler, modern köpek soyunun en az 20–25 bin yıl önce kurt popülasyonlarından ayrıldığını, kemik kanıtları ise tartışmasız "köpek" olarak tanımlanabilen kalıntıların yaklaşık 15 bin yıl önce ortaya çıktığını söyler. Bazı araştırmacılar çift bir evcilleştirme önerir — Avrasya'nın doğu ve batı uçlarında bağımsız olarak.

Süreç büyük olasılıkla insanın bilinçli bir kararı değildi. En makul senaryo şudur: avcı-toplayıcı kamplarının leş ve atık çevresine en az çekinen, en hoşgörülü kurt bireyleri yaklaştı; yumuşak mizacı doğal seçilim ödüllendirdi; nesiller içinde kafatası küçüldü, kulaklar düştü, kuyruk kıvrıldı — "evcilleşme sendromu" denen tanıdık değişiklikler. İnsan ile kurt birbirini seçti.

1914'te Almanya'nın Bonn-Oberkassel mevkisinde bulunan ve yaklaşık 14.200 yıllık olduğu belirlenen mezar bu ilişkinin en açık kanıtıdır: iki yetişkin insanla birlikte gömülmüş genç bir köpek. Hayvanın yaşamı boyunca hastalandığı, insanlar tarafından bakıldığı diş ve kemik analizleriyle gösterildi. Tarım daha icat edilmemiş, koyun-keçi henüz evcilleştirilmemişken, köpek çoktan birlikte ölüme gömülecek bir yoldaştı.