EON𝑝𝑒𝑑𝑖𝑎

Başlangıçtan bugüne.

Alacahöyük kraliyet mezarlarından bir tunç standart (yaklaşık İÖ 2.300): geometrik açık iskelet üzerinde stilize hayvan figürleri. Anadolu'nun Erken Tunç Çağı metalurji ustalığının ve sembolik dilinin doruk örneklerinden.CC BY-SA 3.0

yaklaşık İÖ 3.300 · Yakın Doğu, Anadolu, Akdeniz

Tunç Çağı: bakır ile kalayın değiştirdiği dünya

Paylaş

Bakırın kalayla alaşımı tunç, taştan üstün ilk metal alettir; yaklaşık İÖ 3.300'de yaygınlaşmaya başladı, uzun mesafeli ticareti ve uzmanlaşmış zanaatı zorunlu kıldı.

Bakır binlerce yıldır biliniyordu (Anadolu'da yaklaşık İÖ 7.500'den itibaren dövülerek kullanılıyordu), ancak yumuşaktı; eğilirdi, ağır iş görmezdi. Yaklaşık İÖ 3.300'den itibaren bazı toplumlar bakırı yaklaşık %10 oranında kalayla alaşımlamayı keşfetti; ortaya çıkan tunç, çok daha sert, dökümle karmaşık şekillere uyabilen, tutarlı kenar veren bir malzemeydi. Bu, kayıt cihazı olmayan bir teknolojik devrimdi: silah, tarım aleti, ritüel kap ve süs eşyasında taşın ortadan kalkması anlamına geliyordu.

Kritik darboğaz kalaydı. Bakır pek çok bölgede vardır; kalay nadirdir ve genellikle çıkarıldığı yerden çok uzaktaki atölyelere ulaşması gerekir. Britanya'nın Cornwall'ından Afganistan'a, Anadolu'dan İran'a uzanan kalay yatakları, dökümcülerin atölyelerinde buluşmak zorundaydı. Bu durum, Eski Dünya'yı birbirine bağlayan ilk gerçek uzun mesafeli ticaret ağlarını kurdu; metalurji ustaları, kervan tüccarları, depolama tutan saray bürokrasileri bu ekonominin yeni meslekleridir.

Tunç bir geçiş değil bir çağdır: yaklaşık İÖ 3.300 ile 1.200 arasında Akdeniz, Mezopotamya, Mısır, İndus, Çin ve Avrupa'da birbirinden farklı tunç kültürleri filizlenip büyüdü. Anadolu'da Erken Tunç Çağı yerleşimleri olan Alacahöyük ve Hattuşa, bölgenin metalurji ustalığını taşıyor; Alaca'nın "güneş kursları" ve hayvan figürlü standartları bu dönemin sanatsal zirvelerinden biridir. Tunç Çağı yaklaşık İÖ 1.200'deki büyük sistem çöküşüyle yerini Demir Çağı'na bıraktı.

Kaynaklar