EON𝑝𝑒𝑑𝑖𝑎

Başlangıçtan bugüne.

Genç HL Tauri yıldızının çevresindeki disk: karanlık halkalar, oluşmakta olan gezegenlerin madde süpürdüğü yörüngelerdir. Güneş Sistemi de 4,5 milyar yıl önce buna benzer bir diskten doğdu.CC BY 4.0

yaklaşık 4,57 milyar yıl önce · Güneş bulutsusu

Güneş Sistemi'nin oluşumu

Paylaş

Bir gaz ve toz bulutunun çökmesiyle Güneş tutuştu; çevresindeki disk içinde gezegenler kümelenerek bugünkü sistemi kurdu.

Güneş Sistemi, daha önceki yıldızların ürettiği ve patlamalarıyla uzaya saçtığı elementlerle zenginleşmiş bir moleküler bulutun bir bölümünün kendi kütleçekimi altında çökmesiyle başladı. Madde merkeze yığıldıkça sıcaklık ve basınç yükseldi; çekirdekte hidrojen kaynaşması başlayınca Güneş bir yıldız oldu. Geriye kalan madde, dönmenin etkisiyle Güneş'i çevreleyen yassı bir diske yayıldı.

Bu disk içinde toz taneleri çarpışıp birbirine yapıştı; milyonlarca yıl boyunca çakıllar, kayalar ve gezegen tohumları (planetesimaller) büyüdü. İç bölgede, ısının uçucu maddeleri uzaklaştırdığı yerde kayaç gezegenler; dış bölgede, suyun ve gazın yoğunlaşabildiği soğuk alanda dev gaz gezegenleri biçimlendi. Süreç düzgün değil, çarpışmalarla doluydu; yörüngeler ancak yüz milyonlarca yılda durulup bugünkü düzene yaklaştı.

Bu modelin dayanağı gözlemdir: meteoritlerdeki radyoaktif izotop oranları sistemin yaşını yaklaşık 4,57 milyar yıl olarak verir ve uzak yıldızların çevresinde aynı türden diskler doğrudan görüntülenmiştir. Dünya da bu diskin iç bölgesinde toplanan maddeden doğdu — sonraki her olayın sahnesi burada kuruldu.

Kaynaklar