yaklaşık 5 milyar yıl önce (yerçekiminin kozmik genişlemeyi yendiği eşik) · Lokal Grup — Samanyolu çevresi, ~10 milyon ışık yılı çapında bölge
Lokal Grup'un Bağlanması
Samanyolu, Andromeda ve onlarca cüce galaksi, kozmik genişlemeye direnerek tek bir yerçekimi adası hâline geldi; bugün Lokal Grup dediğimiz galaktik komşumuz böyle doğdu.
Evren büyük ölçekte genişlemektedir: galaksiler birbirinden uzaklaşır. Ancak yeterince yakın ve kütleli olan galaksiler, kendi karşılıklı çekimleriyle genişlemeyi yenip birbirinden kopmazlar. Bunlara 'bağlı' yapılar denir. Bizim galaktik komşuluğumuz — Samanyolu, Andromeda (M31), Üçgen (M33) galaksisi ve onlarca cüce galaksi — yaklaşık 10 milyon ışık yılına yayılan bu tür bağlı bir adadır: Lokal Grup.
Lokal Grup'un bireysel galaksileri çok daha eskidir; Samanyolu'nun ilk yıldızları 13,4 milyar yıl, Andromeda da yaklaşık o yaşta. Ama bir grup olarak gravitasyonel olarak bağlanmaları — yani Hubble genişlemesinin etkisinden kurtulup birbirine doğru hareket etmeye başlamaları — daha geç bir gelişmedir. Modeller bu eşiği, evrenin yaşının yaklaşık üçte ikisine ulaştığı 5-7 milyar yıl önceye yerleştirir. Karanlık enerjinin tetiklediği hızlanan genişleme yaklaşık 5 milyar yıl önce devreye girdi; o tarihten sonra evrendeki yeni bağlı yapı oluşumu pratik olarak durdu. Yani Lokal Grup, kozmik tarihte 'bağlı kalmayı' başaran son yapılardan biridir.
Lokal Grup'un iki büyük üyesi olan Samanyolu ve Andromeda, şu anda saniyede yaklaşık 110 km hızla birbirine yaklaşıyor. Yaklaşık 4-5 milyar yıl içinde çarpışacak — yani Güneş'in yaşam süresine yakın bir zaman ölçeğinde. Çarpışma sonrasında iki sarmal galaksi tek bir dev eliptik galaksiye dönüşecek; bilim insanları bu gelecekteki birleşik galaksiye şakacı bir adla 'Milkomeda' diyor. Yıldız yoğunlukları o kadar düşüktür ki çarpışma sırasında bireysel yıldızlar nadiren çarpışır; ancak gaz bulutları sıkıştığında devasa yıldız oluşum patlamaları gerçekleşecek.
Lokal Grup, evrenin yaşamımızı doğrudan etkileyen birimi olmayı sürdürecek. Daha uzaktaki galaksiler hızlanan genişlemeyle bizden uzaklaşıyor; 100 milyar yıl sonra Lokal Grup dışındaki neredeyse her şey gözlemlenebilir evrenden kayıp gitmiş olacak. Kalıcı olarak göreceğimiz tek yer: kendi galaktik adamız.
Galeri
Kaynaklar
- The Local Group of Galaxies — Annual Review of Astronomy and Astrophysics — Annual Reviews (Mateo 1998)
- Andromeda Galaxy and the Local Group — NASA — NASA
- The Andromeda-Milky Way Collision — Hubble Site — NASA / Space Telescope Science Institute