İÖ ~6. yüzyıl (geleneksel Laozi tarihlemesi) · Çin (geleneksel Laozi doğum yeri: Luyi, Henan)
Taoizm ve Tao Te Ching
Çin felsefesinin ikinci büyük damarı, evrenin akışına direnmeyi değil onunla uyum içinde yaşamayı önerir; Tao Te Ching, bilinen en kısa ama en çok çevrilen düşünce kitaplarından biridir.
Taoizm, Konfüçyüsçülükle birlikte klasik Çin düşüncesinin iki direğinden biridir. Köken metni Tao Te Ching ('Yol ve Erdem Kitabı'), gelenek tarafından Laozi adlı bir bilgeye atfedilir; Sima Qian'ın İÖ 1. yüzyıldaki Shi Ji'sinde anlatıldığına göre Laozi, Konfüçyüs'ün çağdaşı, Zhou hanedanı arşivlerinin bekçisiydi ve toplum çürüdüğünde batıya bir manda sırtında çekildi; geçtiği son sınır kapısında muhafıza beş bin karakterlik bu kitabı bırakıp gözden kayboldu.
Modern filoloji bu rivayetin büyük ölçüde efsanevi olduğunu, metnin İÖ 4.-3. yüzyıllarda birden çok el tarafından derlenmiş olabileceğini gösterir. Buna karşın 1973'te Mawangdui mezarlarından çıkarılan ipek yazmalar, kitabın temel biçiminin en geç İÖ 200'de oluşmuş olduğunu kanıtladı.
Tao Te Ching'in merkezindeki kavram 'tao' — yol, akış, evrenin işleyişi — kelimelerle tam yakalanamayan bir tözdür: 'Söylenebilen tao, gerçek tao değildir.' Ona uyum sağlamanın yolu wu-wei, 'çabasız eylem'dir: doğanın eğilimine direnmek yerine, o eğilimi takip etmek. Bu, pasiflik değil, doğru anda doğru yerde olmaktır. Sert olan kırılır, esnek olan kalır; su, en yumuşağı, en sert kayayı zamanla yener.
Felsefi Taoizm'in (Daojia) yanına İS 2. yüzyılda dinsel Taoizm (Daojiao) eklendi: tanrılar, ritüeller, simya ve ölümsüzlük arayışı. İki dal birbirinden ayrı tutulmalıdır. Taoizm Çin sanatına manzara resmi geleneğini, tıbbına meridyen ve qi kavramlarını, edebiyatına paradoks ve sezgisellik üslubunu kazandırdı; Buda yolunun Çin'e yumuşak girişini hazırladı ve 20. yüzyıl Batı düşüncesinde Heidegger'den ekolojik etiğe kadar dolaylı izler bıraktı.
Galeri
Konum
Çin (geleneksel Laozi doğum yeri: Luyi, Henan) · OpenStreetMap →
Kaynaklar
- Taoism — Stanford Encyclopedia of Philosophy — Stanford University
- Daoism and Daoist Art — Heilbrunn Timeline of Art History — The Metropolitan Museum of Art
- Taoism — World History Encyclopedia — World History Encyclopedia