Üçüncü halife Osman'ın 656'da öldürülmesi ve dördüncü halife Ali ile Suriye valisi Muaviye arasında patlak veren iç savaş (Birinci Fitne, 656–661), erken İslam toplumunun siyasi birliğini ilk kez kırdı. Ali'nin 661'de bir Harici suikastçısı tarafından Kûfe'de öldürülmesinin ardından Muaviye, Şam'da halife ilan edildi. Başkentin Medine'den önce Kûfe'ye, sonra eski bir Roma-Bizans kenti olan Şam'a taşınması, Arap-İslam yönetiminin artık bir bedevi kabile koalisyonundan değil yerleşik bürokrasiyle bir devletten yürütüleceğini gösteriyordu.

Muaviye'nin en tartışmalı kararı, 680'de ölümünden önce oğlu Yezid'i veliaht ilan ederek hilafeti fiilen babadan oğula geçen bir hanedan haline getirmesi oldu. Bu, sonraki Şii-Sünni ayrılığının temellerinden biridir; Hüseyin bin Ali'nin Yezid'e biat etmemesi, 680'de Kerbela'da çıkacak yola çıkmasının ve şehit edilmesinin doğrudan sebebidir. Yine de hanedan, 90 yıl boyunca Şam'dan Akdeniz'in doğu kıyılarını, Mısır'ı, Kuzey Afrika'yı, İran platosunu ve İç Asya'nın bir kısmını yönetmeyi başardı.

Fetihlerin coğrafyası Emevi yüzyılı boyunca olağanüstü genişledi. 711'de Tarık bin Ziyad Cebelitarık'ı geçip Vizigot İspanya'sını birkaç yıl içinde aldı; aynı 711'de Muhammed bin Kasım Sind'i (bugünkü Pakistan) fethetti; 717–718'de Konstantinopolis büyük bir kuşatmaya alındı ama Bizans surları, Rum ateşi ve sert kış bu girişimi başarısızlıkla sonlandırdı. Halife Abdülmelik bin Mervan döneminde (685–705) gerçekleştirilen reformlar daha kalıcı oldu: idari kayıtlar Yunancadan ve Pehlevicedeki Arapçaya çevrildi, ilk tamamen Arapça-yazılı altın dinar 696/697'de bastırıldı, Kudüs'te Kubbet'üs-Sahra (Kayanın Kubbesi, 691/692) yükseltildi.

Emevi yüzyılının asıl mirası fetihten çok bu altyapıdadır: Atlas Okyanusu'ndan Sind'e uzanan tek bir idari dil (Arapça), tek bir para birimi (dinar/dirhem) ve ortak hukuksal-dini bir referans çerçevesi. Hanedan, 750'deki Abbasi devrimiyle ortadan kalkacak; tek bir Emevi prensi — Abdurrahman ed-Dahil — kaçıp Endülüs'te ayrı bir Emevi emirliği kurmayı başaracaktır. Ne var ki Emevilerin kurduğu çok-etnili Akdeniz-Asya devleti modeli, sonraki bin yıl boyunca İslam dünyasının yönetim hafızasını biçimlendirdi.