Hz. Muhammed'in 632'de ölümünden sonraki bir yüzyılda Arap orduları İspanya'dan Orta Asya'ya uzanan, tarihin o güne dek gördüğü en büyük imparatorluklardan birini kurdu. Bu fetihleri Şam merkezli Emevi hanedanı yönetiyordu; ama hızlı genişleme derin bir gerilim yarattı. Müslüman olan ama Arap olmayan halklar — özellikle İranlılar (mevali) — eşit sayılmıyor, daha ağır vergilendiriliyordu.

750'de bu hoşnutsuzluk patladı. Horasan'dan (bugünkü kuzeydoğu İran) yükselen, siyah bayraklar altında toplanan bir hareket, Hz. Muhammed'in amcası Abbas'ın soyundan gelen Abbasileri iktidara taşıdı. Büyük Zap Nehri Savaşı'nda son Emevi halifesi yenildi; hanedan neredeyse tümüyle tasfiye edildi. Kaçan bir Emevi prensi İspanya'ya geçip Endülüs'te ayrı bir devlet kurdu — İslam dünyası ilk kez kalıcı biçimde bölündü.

Abbasiler başkenti Şam'dan, 762'de sıfırdan inşa ettikleri Bağdat'a taşıdı. Bu coğrafi kayma simgesel değildi: hilafet artık Akdeniz'e değil, eski Pers ve Mezopotamya geleneklerine yaslanıyordu. Yönetimde İranlı kâtipler, vezirler ve bilginler öne çıktı. Bu çok-etnili, kozmopolit ortam, bir sonraki yüzyılda Bağdat'ta Bilgelik Evi'nin kurulmasını, Antik Yunan, Hint ve Pers bilimlerinin Arapçaya çevrilmesini ve cebirin doğuşunu mümkün kıldı.

Abbasi Devrimi bu yüzden yalnızca bir hanedan değişimi değil, İslam uygarlığının yönünü belirleyen kırılmadır: fetih çağından bilim ve kültür çağına geçişin eşiği.