9. yüzyıl Bağdat'ı dünyanın bilimsel başkentiydi. Abbasi halifesi Harun Reşid ve oğlu Memun, Bizans'tan, İskenderiye'den, Hindistan'dan gelen el yazmalarını Arapçaya çevirten geniş bir akademik merkez kurdular: Beytü'l-Hikme — "Bilgelik Evi". Burada matematikçiler, astronomlar, filozoflar, tıp uzmanları ve mütercimler birlikte çalışıyordu. Memun'un astronomi gözlemevleri, dünyanın çevresini şaşırtıcı bir doğrulukla ölçtü; mütercimler Aristoteles, Eukleides, Galen ve Hint matematik metinlerini Arapçaya kazandırdılar.

Bu ortamın simge ismi Muhammed b. Musa el-Hârezmî'dir (yaklaşık 780-850). Yaklaşık 820 yılında yazdığı Kitab al-muhtasar fi hisab al-cebr ve'l-mukabele, denklemleri sistematik bir biçimde çözmenin ilk kapsamlı metnidir. "Al-cebir" Arapça "birleştirme/yerine koyma" demek; bu kelime Avrupa'ya geçtiğinde "algebra" oldu. El-Hârezmî'nin Latincelendirilmiş adı "Algoritmi" de Avrupa'da "algorithm" olarak yerleşti — bugün her bilgisayar programının temelindeki kavram.

El-Hârezmî, Hint kökenli ondalık sayı sistemini (0-9 rakamlarını ve sıfırı) Arap dünyasına benimsetti; oradan da Avrupa'ya yayıldı. Roma rakamlarıyla aritmetik yapmanın güçlüğünü düşününce, bu sistem ticaretten muhasebeye, bilime evrensel bir dil sağladı. Astronomi tabloları, coğrafya haritaları, takvim hesaplamaları üzerine de yazdı.

Beytü'l-Hikme'nin kütüphanesi 1258'de Moğolların Bağdat'ı yağmalamasıyla yok oldu — söylencenin ünlü sahnesinde Dicle Nehri'nin günlerce mürekkepten kara aktığı anlatılır. Ama o döneme kadar Bağdat'tan Endülüs'e ulaşan bilgi, oradan da Latin Avrupa'ya çevrilerek geçti; Rönesans'ın temellerinden biri budur. Bugün "İslam Altın Çağı" denildiğinde anlatılan kazanımın merkezinde Beytü'l-Hikme ve El-Hârezmî vardır.