960 (960–1279) · Kaifeng ve Hangzhou, Çin
Song Hanedanı: barut, matbaa ve pusulanın çağı
Çin'i yeniden birleştiren Song Hanedanı, hareketli harf baskısı, manyetik pusula, kâğıt para ve barutu yaygınlaştırarak dünyanın o dönemdeki en kalabalık, en kentsel ve teknolojik açıdan en ileri uygarlığını kurdu.
960'ta general Zhao Kuangyin'in kurduğu Song Hanedanı, parçalanmış Çin'i yeniden birleştirdi ve üç yüzyıllık bir yenilik patlamasına ev sahipliği yaptı. Song Çini, çağdaşı hiçbir uygarlığın ulaşmadığı bir kentleşme ve nüfus yoğunluğuna ulaştı; başkent Kaifeng, bir milyona yakın nüfusuyla dünyanın en büyük kenti olabilir.
Çin'in 'dört büyük icadı'ndan üçü bu dönemde olgunlaştı. Bi Sheng, 1040 dolaylarında pişmiş kilden hareketli harfler geliştirdi — Gutenberg'den dört yüzyıl önce. Manyetik iğne, ilk kez denizcilikte yön bulmak için kullanıldı. Barut, havai fişekten ateşli silaha — ateş okları, bombalar ve ilkel toplara — dönüştü. Buna kâğıt paranın devlet eliyle ilk kez yaygın kullanımı eklendi.
Ekonomi de dönüştü: çelik üretimi, kömür madenciliği, su gücüyle çalışan tezgâhlar ve geniş bir iç ticaret ağı, kimi tarihçilerin 'ortaçağ ekonomik devrimi' dediği bir atılım yarattı. Sınav sistemine dayalı bürokrasi ve Neo-Konfüçyüsçü düşünce, devlet ile kültürün omurgasını oluşturdu.
Song, kuzeyden gelen göçebe baskısı altında önce güneye çekildi, sonra 1279'da Moğollar tarafından yıkıldı. Ama icatları İslam dünyası ve İpek Yolu üzerinden batıya yayıldı; matbaa, pusula ve barut, yüzyıllar sonra Avrupa'da çağ değiştiren araçlara dönüşecekti.
Konum
Kaifeng ve Hangzhou, Çin · OpenStreetMap →
Kaynaklar
- Song Dynasty — Encyclopaedia Britannica — Britannica
- The Cambridge History of China, Vol. 5: The Song Dynasty — Cambridge University Press