İslam sanatında figürlü tasvirin dinî bağlamda sınırlı kalması, yaratıcı enerjiyi başka alanlara yöneltti; bunların başında yazı gelir. Kuran'ın Arapça sözcüğünün kendisi kutsal sayıldığı için, o sözcüğü yazan el de bir ibadet ve disiplin alanı olarak görüldü. 10. yüzyılda vezir İbn Mukle, harfleri nokta, elif ve daire ile ölçülen geometrik bir sisteme bağlamıştı; İbn el-Bevvab bu sistemi geliştirdi.

Yakut el-Müstasımi, son Abbasi halifesinin sarayında yetişti ve 1258'de Moğolların Bağdat'ı yağmalamasına tanık oldu. Katkısı hem teknik hem kurumsaldır: kamış kalemin ucunu düz değil eğik kesmeyi standartlaştırdı — bu küçük değişiklik harflerin kalın ve ince geçişlerini yumuşatır ve yazıya akıcılık verir. Altı temel yazı türünü (aklâm-ı sitte: sülüs, nesih, muhakkak, reyhani, tevkî, rikâ') bu teknikle yeniden düzenledi ve her birinin oranlarını öğretilebilir kurallara bağladı. Yetiştirdiği altı öğrenci üzerinden gelenek Kahire'ye, İran'a ve Anadolu'ya yayıldı.

Bu silsile Osmanlı'da doruğuna ulaştı: Şeyh Hamdullah 15. yüzyılda Yakut'un yazısını yeniden yorumladı, Hafız Osman 17. yüzyılda bugün hâlâ basılan mushaf düzenini kurdu. 'Kuran Mekke'de indi, Mısır'da okundu, İstanbul'da yazıldı' sözü bu birikime işaret eder. Hat, mimarlıkta kuşak yazısı, seramikte, madende ve kâğıtta aynı kurallarla çalışır; İslam sanatının disiplinler arası ortak dilidir. 20. yüzyılda harf devrimleri ve matbaa bu geleneği gündelik kullanımdan çıkardı, ama hat bir sanat dalı olarak sürdü ve çağdaş sanatta yeniden yorumlanıyor.