EONpediaSANAT

İlk imgeden bugüne.

Kayıp mum tekniğiyle dökülen bu plakalar hem sanat hem arşivdi: yazısız bir sarayın törenlerini, savaşlarını ve gücünü metale kaydediyorlardı.CC BY-SA 3.0

yaklaşık 1550 · Benin Şehri, Nijerya

Benin Bronzları ve Batı Afrika döküm sanatı

Paylaş

Batı Afrika'daki Benin Krallığı'nın ustaları, kayıp mum tekniğiyle olağanüstü incelikte pirinç ve bronz plakalar ve başlar döktü; bu eserler, Avrupa'nın "ilkel" saydığı bir kıtanın teknik ve sanatsal olgunluğunun kanıtıdır.

Bugünkü Nijerya'da, on üçüncü yüzyıldan itibaren güçlü bir devlet olan Benin Krallığı'nın sarayı, dünya sanatının en incelikli metal döküm geleneklerinden birine ev sahipliği yaptı. "Benin Bronzları" olarak bilinen binlerce eser — aslında çoğu pirinç — kralın (Oba) sarayının ahşap direklerini kaplayan kabartmalı plakalar, kraliyet başları, hayvan ve insan figürlerinden oluşur. En görkemli dönemleri on altıncı yüzyıla uzanır.

Ustalar, "kayıp mum" (cire perdue) tekniğini kullanıyordu: önce balmumundan bir model yapılır, üzeri kille kaplanır, ısıtılınca mum akıp gider ve boşalan kalıba erimiş metal dökülürdü. Bu yöntemle elde edilen inceliği görmek şaşırtıcıdır — saç örgülerinin dokusu, mercan boncuklu yakaların katmanları, yüz ifadelerinin dinginliği, kabartmaların derinliği. Bu, Avrupa'nın Rönesans döküm ustalarının başardığından geri kalmayan bir teknik düzeydi.

Plakalar aynı zamanda bir tarih arşiviydi: saray törenlerini, savaşları, Portekizli tüccarları, hükümdarların gücünü kaydediyorlardı — yazısız bir toplumun görsel belleği. Sanat burada süsleme değil, iktidarın ve tarihin kendisiydi.

1897'de bir İngiliz askeri seferi Benin şehrini yağmaladı; binlerce eser Avrupa ve Amerika müzelerine dağıtıldı. Bu yağma, bugün dünyanın en tartışmalı kültürel miras ve iade (restitüsyon) davalarından birinin merkezindedir; eserlerin Nijerya'ya geri verilmesi süreci sürüyor. Benin Bronzları, Batı sanat tarihinin uzun süre görmezden geldiği bir gerçeği hatırlatır: anıtsal, teknik açıdan üstün ve tarihsel bilinçli sanat, Sahra-altı Afrika'da yüzyıllarca kendi başına gelişti.

Konum

Benin Şehri, Nijerya · © OpenStreetMap

Kaynaklar