İznik, 15. yüzyıl sonunda Çin mavi-beyaz porselenlerine öykünen bir üretimle başladı; Osmanlı sarayının bu porselenlere olan ilgisi bilinir — Topkapı koleksiyonu dünyanın en büyüklerindendir. Ama İznik ustaları taklitte kalmadı: kuvars oranı yüksek, neredeyse porselen beyazlığında bir hamur geliştirdiler, üzerine boyayıp saydam kurşunlu sırla kapladılar. Sır altında kalan renk, kullanımla aşınmaz ve derinlik kazanır.

16. yüzyıl ortasında palet genişledi: firuze, yeşil, mor ve nihayet 1550'lerde *Ermeni bolu* denilen demir oksitli kilden elde edilen mercan kırmızısı. Bu kırmızı, sır altında akmaması için kabarık sürülür; parmakla dokunulduğunda yüzeyden hafifçe yükseldiği hissedilir. Aynı dönemde desen dili de değişti: rumi ve hatayi kıvrımlarına, natüralist lale, karanfil, gül ve sümbül eklendi — saray nakkaşhanesinin çizdiği desenler İznik'e gönderiliyor, atölyeler bunları uyguluyordu. Tasarım ile üretimin bu şekilde ayrılması, dönemin sanat örgütlenmesi açısından dikkate değerdir.

Çini, Osmanlı mimarlığında tek tek nesne değil yüzey olarak çalışır: Süleymaniye'nin mihrap duvarı, Rüstem Paşa Camii'nin neredeyse tamamen kaplı iç mekânı, Topkapı'nın odaları. Işık, mat taş yüzeyle parlak sır arasındaki farkla mekânı böler. 17. yüzyılda saray siparişlerinin azalması ve kalite denetiminin gevşemesiyle üretim düştü; 18. yüzyılda Kütahya devraldı. İznik çinisi 20. yüzyılda yeniden canlandırıldı ve bugün hem geleneksel hem çağdaş üretim sürüyor.