EONpediaSANAT

İlk imgeden bugüne.

Alt yarı somut ve ağırbaşlı, üst yarı uzayan bir vecd. El Greco'nun "yanlış" sanılan uzun figürleri, üç yüzyıl sonra modern resmin öznel biçimini müjdeleyecekti.Public domain

1586 · Toledo, İspanya

El Greco ve Kont Orgaz'ın Defni

Paylaş

Giritli-İspanyol ressam El Greco, uzatılmış figürleri, tuhaf ışığı ve titreşen renkleriyle kurallara aldırmayan kişisel bir üslup yarattı; "Kont Orgaz'ın Defni", yer ile gök, gerçek ile vecdi tek tuvalde birleştiren başyapıtıdır.

Domenikos Theotokopoulos (1541–1614) — İspanya'da tanındığı adla "El Greco", yani "Yunanlı" — olağandışı bir yol izledi. Girit'te Bizans ikona geleneğiyle yetişti, Venedik'te Titian'ın rengini, Roma'da Michelangelo'nun bedenini öğrendi, sonra İspanya'nın Toledo kentine yerleşip hiçbir okula tam olarak uymayan, tümüyle kendine özgü bir üslup geliştirdi.

En ünlü eseri, 1586'da bir Toledo kilisesi için yaptığı "Kont Orgaz'ın Defni"dir. Tablo iki dünyayı üst üste yerleştirir. Alt yarıda, yüzyıllar önce ölmüş dindar kontun cenazesi gerçekçi bir sahnede gösterilir: siyah giysili Toledo soyluları, portre gibi işlenmiş yüzler, altın zırhlı azizler bedeni mezara indirir. Üst yarıda ise gökyüzü açılır; kontun ruhu bir melek tarafından yukarı, İsa, Meryem ve azizlerin arasına taşınır. Yer ağırbaşlı ve somuttur; gök ise dalgalanan, uzayan, neredeyse eriyen bir vecd hâlidir.

El Greco'nun imzası bu üst bölgede en görünürdür: figürler doğal orandan çok daha uzun, alevler gibi yukarı çekilmiş; ışık nesnelerden değil içeriden geliyormuş gibi; renkler — soğuk maviler, asit yeşilleri, gümüşi grinin altında yanan kırmızılar — gerçekdışı bir titreşim taşır. Çağdaşları için bu "yanlış" bir çizimdi; ama El Greco kuralı bilmeyen değil, onu bilerek aşan biriydi.

Uzun süre "tuhaf" ve marjinal sayılan El Greco, ancak yirminci yüzyılın başında yeniden keşfedildi. Cézanne, Picasso ve Ekspresyonistler onun uzatılmış biçimlerinde ve öznel renginde modern resmin habercisini gördüler. Üç yüzyıl önce Toledo'da, bir Yunanlı, resmin gördüğünü değil hissettiğini gösterebileceğini çoktan sezmişti.

Konum

Toledo, İspanya · © OpenStreetMap

Kaynaklar