EONpediaSANAT

İlk imgeden bugüne.

Yağmuru dikey çizgilerle, mekânı cesur boşlukla vermek Batı resmine yabancıydı. Van Gogh bu baskıyı yağlıboyayla kopyaladı; empresyonizm kısmen buradan doğdu.Public domain

1857 · Edo (Tokyo), Japonya

Hiroshige ve Japon baskısının şiiri

Paylaş

Utagawa Hiroshige'nin "Atake'de Ani Sağanak" adlı tahta baskısı, yağmuru ince dikey çizgilerle, mekânı cesur boşluklarla veren ukiyo-e sanatının zirvesidir; bu baskılar Avrupa'ya ulaşınca empresyonistleri ve modern resmi doğrudan etkiledi.

Edo döneminin (bugünkü Tokyo) Japonya'sında "ukiyo-e" — "akıp giden dünyanın resimleri" — kentli halkın sanatıydı: tahta kalıplarla çoğaltılan, ucuz ve yaygın renkli baskılar. Kabuki oyuncularını, ünlü güzelleri, manzaraları ve gündelik yaşamı gösteren bu baskılar, tek bir resim değil, yüzlerce kopya hâlinde dolaşan bir kitle sanatıydı. Katsushika Hokusai'nin ardından bu geleneğin en büyük manzara ustası Utagawa Hiroshige (1797–1858) oldu.

Hiroshige'nin "Edo'nun Yüz Ünlü Manzarası" dizisinden 1857 tarihli "Atake'de Büyük Köprü Üzerine Ani Sağanak" baskısı, onun dehasını özetler. Ani bir yaz yağmuru köprüden geçenleri yakalamıştır; yağmur, gökten yere inen sayısız ince, keskin dikey çizgiyle verilir — o güne dek hiçbir Batı resminde görülmemiş, cesur ve soyut bir çözüm. Kompozisyon alışılmadıktır: köprü tuvali keserek diagonal uzanır, geniş bir gri su yüzeyi neredeyse boş bırakılmıştır, uzaktaki kıyı sisle silinir. Boşluk, doluluk kadar etkilidir.

Bu baskılar on dokuzuncu yüzyılın ortasında Japonya'nın dışa açılmasıyla Avrupa'ya aktı ve bir çılgınlık yarattı: "Japonizm". Batılı ressamlar bu görsel dilde aradıkları şeyi buldular — düz renk alanları, cesur kesmeler, asimetrik kompozisyon, gölgesiz ışık, gündelik anın yüceltilmesi. Van Gogh bu Hiroshige baskısını doğrudan yağlıboyayla kopyaladı; Monet, Degas, Whistler ve daha niceleri ukiyo-e'den beslendi.

Böylece Doğu ile Batı'nın görsel dilleri tarihin en verimli alışverişlerinden birini yaptı: empresyonizmin ve modern resmin "anı yakalama" ve "düzlemsel kompozisyon" arayışı, kısmen bir Japon baskı ustasının yağmuru çizen çizgilerinden doğdu.

Konum

Edo (Tokyo), Japonya · © OpenStreetMap

Kaynaklar