Empresyonistler ışığın anlık titreşimini yakalamaya çalışmıştı; Paul Cézanne bundan hoşnut değildi. "Empresyonizmi müzelerdeki sanat gibi sağlam ve kalıcı bir şey yapmak istiyorum," dedi. Anlık olanı değil, bir manzaranın altındaki değişmez yapıyı arıyordu.

Güney Fransa'da, doğduğu kent Aix-en-Provence'ın üzerinde yükselen Sainte-Victoire Dağı'nı hayatının son yirmi yılında altmıştan fazla kez resmetti. Aynı dağ, ama her seferinde farklı bir çözümleme. Cézanne doğaya bakışını bir cümlede özetledi: "Doğayı silindir, küre ve koni üzerinden ele alın." Fırça darbeleri artık nesneleri betimlemiyor; her vuruş bir renk düzlemi, bir hacim birimi. Dağ, gökyüzü ve ovadaki evler aynı örgüyle dokunmuş; ön plan ile arka plan arasındaki hava perspektifi kırılmış, uzak dağ öndeki ağaçlar kadar somut.

Bu, resmin gördüğü şeyi kopyalamaktan vazgeçip onu yeniden inşa etmeye başladığı andır. Renk, ışığı taklit etmez; mekânı ve hacmi bizzat kurar — sıcak tonlar öne gelir, soğuk tonlar geri çekilir. Cézanne'ın "birbirine bağlanan küçük renk dokunuşları" dediği bu yöntem, biçimi çözüp yüzeyin gerçekliğini öne çıkarır.

Genç Picasso ve Braque bu tablolarda kübizmin tohumunu buldular; Matisse ve neredeyse tüm modern ressamlar Cézanne'ı "hepimizin babası" diye andı. 1906'da öldüğünde tanınmış bir usta değildi; ama ölümünden bir yıl sonra düzenlenen retrospektif, 20. yüzyıl sanatının yön haritasını çizdi. Dağın kendisi hâlâ Aix'in üzerinde durur; Cézanne'ın onu çözümleyen bakışı ise sonraki yüz yılın resmine sindi.