EONpediaSANAT

İlk imgeden bugüne.

Bir yüz neden yeşil olmasın? Matisse rengi nesnenin "doğru" tonundan kopardığında izleyiciler öfkelendi; oysa bu, rengin kendi başına ifade olduğu modern resmin başlangıcıydı.Public domain

1905 · Paris, Fransa

Matisse ve Fovizmin doğuşu

Paylaş

Henri Matisse'in yüzü yeşil, mor ve turuncu vuruşlarla boyanmış "Şapkalı Kadın", 1905 Salon'unda skandal yarattı; renk artık nesneyi betimlemekten kurtulup başlı başına ifade oldu — Fovizm böyle doğdu.

1905 sonbaharında Paris'te açılan Salon d'Automne'un bir salonunda, Henri Matisse ve arkadaşlarının tabloları bir arada asılmıştı: gölge tanımayan, gerçekçilikle ilgilenmeyen, tüpten çıktığı hâliyle sürülmüş çığlık gibi renkler. Eleştirmen Louis Vauxcelles salonun ortasındaki klasik bir heykeli göstererek "vahşi hayvanlar (les fauves) arasında bir Donatello" dedi. Alaycı sözcük akımın adı oldu: Fovizm.

Skandalın merkezinde Matisse'in "Şapkalı Kadın" tablosu vardı. Eşi Amélie'yi resmeden portrede yüz, ten renginde değil; yeşil, mor, turuncu ve mavi vuruşlarla örülmüştü. Şapka, giysi, arka plan — hepsi birbiriyle çarpışan, gerçeğe hiç aldırmayan yoğun renklerdi. İzleyiciler öfkelendi; kimileri tabloya saldırmaya kalktı. Ama tam da bu, Matisse'in amacıydı: renk, bir nesnenin "doğru" tonunu vermek zorunda değildi; kendi başına duygu ve düzen taşıyabilirdi.

Fovizm kısa ömürlü bir akım oldu (yaklaşık 1905–1908), ama etkisi kalıcıydı. Van Gogh ve Gauguin'in başlattığı "rengi özgürleştirme" hamlesini uç noktasına taşıdı ve ardından gelen her şeyin — Alman Ekspresyonizmi'nin, soyut resmin — önünü açtı. Matisse ömrü boyunca rengin ve düz biçimin ustası olarak kaldı; bu tablo, o uzun yolun ilk cesur adımıdır.

İlginç bir şekilde, tabloyu skandalın ortasında satın alan kişiler Amerikalı koleksiyoncular Gertrude ve Leo Stein oldu; Matisse'e hem maddi hem manevi destek verdiler. Bir tablonun "çirkin" bulunması, çoğu zaman onun çağının bir adım önünde olduğunun işaretidir.

Konum

Paris, Fransa · © OpenStreetMap

Kaynaklar