1948 · Özel koleksiyon (David Martinez, 2006)
Pollock'un No. 5, 1948'i: damlatma resmin doruğu
Jackson Pollock'un yere serdiği fibre board'a yürürken damlattığı *No. 5, 1948*, Soyut Ekspresyonizm'in 'aksiyon resmi' kanadının olgun ifadesidir.
Jackson Pollock, *No. 5, 1948*'i Long Island'daki ahşap evinin yan barakasında — yere serdiği yaklaşık 244 × 122 cm'lik bir fibre board üzerinde — yaptı. Fırça kullanmadı: konserve tenekesindeki yağlı boyayı sopalarla, badanacı fırçalarıyla, doğrudan tüpten yere akıttı, bazı yerlerde damlattı, bazılarında savurdu. Bedeniyle tuvalin etrafında daireler çizerek, yürürken, neredeyse dans ederek resmetti.
Bu üretim biçimi resmi yeni bir tarz değil, yeni bir tür yapıyordu. Pollock'tan önce resim daima dikey bir düzlemde yapılırdı; bir tabloyu yatayda — yer çekimi yüzeye dik bastığında — boyamak temsili tamamen geri çekti. Geriye boyanın kendi yasası kaldı: vizkozite, hız, dökülme açısı. Pollock 'kafamda hiçbir görüntü yok' diyordu; 'resmin ona söyleyeceklerini bekliyorum.'
Eleştirmen Harold Rosenberg bu sürece 1952'de 'aksiyon resmi' (action painting) adını verdi: tablo bitmiş bir nesne değil, bir eylemin kaydıdır. Clement Greenberg ise farklı bir okuma önerdi: Pollock figüratifi tamamen reddederek resmi 'düzlüğü'nün — bütün bir resim yüzeyinin tek bir optik alan olmasının — sınırına götürdü.
No. 5, 1948 fibre board üzerine yağlıboya — koyu kahve, sarı, beyaz ve siyah katmanların üst üste binmiş yoğun bir ağı. Tablonun adı bilinçli olarak boştur: 'No. 5'. Pollock şiirsel ya da figüratif başlık reddediyordu; izleyici resmin önünde bir 'ne göstermek istemiş' tahmini yapmaktan vazgeçmeli ve doğrudan görsel deneyime girmeli.
Eserin satış tarihi de bir kayıt oldu: Kasım 2006'da David Geffen tablonun mülkiyetini Sotheby's üzerinden Meksikalı koleksiyoncu David Martinez'e 140 milyon dolar karşılığında devretti — o tarihte tek bir tablo için bilinen en yüksek özel satış fiyatı. Bu rakam, soyut ekspresyonist eserlerin piyasaya geç giren ama 21. yüzyıl spekülasyon ekonomisinin merkezine yerleştiğinin işaretidir.
Konum
Özel koleksiyon (David Martinez, 2006) · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- Jackson Pollock — MoMA — MoMA
- Jackson Pollock, No. 5, 1948 — Britannica — Encyclopædia Britannica