Görsel: Friday musaCC BY-SA 4.0kaynak sayfası ↗değiştirildi
yaklaşık İÖ 500 – 200 SS · Nok bölgesi, Nijerya
Nok pişmiş toprak başları: Batı Afrika'nın en eski heykeli
Bugünkü Nijerya'da bulunan pişmiş toprak başlar, Sahra altı Afrika'nın bilinen en eski büyük ölçekli heykel geleneğidir. Üslupları, iki bin yıl sonraki Ife ve Benin eserlerine uzanan bir çizginin başlangıcıdır.
Nok kültürü, adını 1928'de kalay madenciliği sırasında ilk parçaların bulunduğu Nijerya'daki köyden alır. İÖ 1500'lerden İS 200'lere uzanan bir zaman aralığına tarihlenen bu kültür, Batı Afrika'da demir işlemenin ve büyük ölçekli heykelin bilinen en eski örneklerini bir arada verir.
Heykeller pişmiş topraktandır ve bazıları neredeyse insan boyundadır — bu ölçekte kil çalışmak, fırınlama sırasında çatlamayı önlemek için gövdeyi içi boş yapmayı ve kalınlığı denetlemeyi gerektiren ileri bir teknik bilgi ister. Üslup son derece tanınabilir: badem biçimli, delikli gözler; kaşların ve göz kapaklarının keskin çizgisi; ayrıntılı saç ve takı düzeni; başın gövdeye oranla büyük tutulması. Bu son özellik, sonraki Afrika heykel geleneğinin de karakteristiğidir ve genellikle başın kişilik ve kaderin merkezi sayılmasıyla açıklanır.
Eserlerin işlevi büyük ölçüde bilinmiyor: mezar armağanı, atalar kültü ya da tapınak nesnesi olabilecekleri öne sürülür. Bilinmemesinin bir nedeni, parçaların çoğunun bilimsel kazıda değil, kaçak kazıda çıkarılmış olmasıdır — bağlamından koparılan bir nesne, ne kadar güzel olursa olsun, bilgi olarak yoksullaşır. 1990'larda uluslararası piyasada Nok eserlerine talebin artması yağmayı hızlandırdı; Nijerya ve UNESCO iade ve koruma çalışmaları yürütüyor. Nok, sanat tarihinde Afrika'nın 'tarihsiz' sayılmasına karşı en somut kanıtlardan biridir: Ife'nin natüralist bronzlarından (13-15. yy) ve Benin plakalarından (16. yy) iki bin yıl önce, aynı coğrafyada anıtsal bir heykel geleneği vardı.
Konum
Nok bölgesi, Nijerya · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- Nok Terracottas — Heilbrunn Timeline of Art History — The Metropolitan Museum of Art
- Nok culture — archaeological research programme — Goethe University Frankfurt
- Nok — Encyclopaedia Britannica — Encyclopaedia Britannica