80 SS · Kolezyum, Roma, İtalya
Flavian Amfitiyatrosu: Kolezyum
İmparator Vespasianus tarafından inşası başlatılan ve MS 80 yılında açılan Kolezyum, Roma'nın kemer ve tonoz mimarisinin ve anıtsal kamusal mühendisliğinin en görkemli sembolüdür.
Kolezyum veya özgün adıyla Flavian Amfitiyatrosu, İmparator Vespasianus tarafından MS 70-72 civarında başlatılmış ve MS 80 yılında oğlu İmparator Titus döneminde görkemli oyunlarla açılmıştır. Roma'nın kalbinde, İmparator Nero'nun nefret edilen özel sarayı Domus Aurea'nın yapay gölü üzerine inşa edilmiştir. Bu konum seçimi, imparatorluğun Nero'nun tiranlığından sonra toprağı Roma halkına iade ettiğini gösteren güçlü bir siyasi mesaj taşır. Kolezyum, Roma mühendisliğinin, beton (opus caementicium) teknolojisinin ve anıtsal kamu mimarisinin dünyadaki en ünlü simgesidir.
Mimari açıdan Kolezyum, bağımsız duran, yamaçlara yaslanmayan tam bir elips şeklinde amfitiyatrodur. Bu devasa yapının kendi ağırlığı altında çökmeden ayakta kalması, Roma'nın geliştirdiği kemer, tonoz ve harç mühendisliği sayesinde mümkün olmuştur. Binanın dış cephesi, klasik mimari üslupların dikey hiyerarşisini gösteren 'düzenlerin üst üste bindirilmesi' (superposition of orders) ilkesinin en yetkin örneğidir. Zemin katta sade Dor (Toskana), birinci katta zarif İon, ikinci katta süslü Korint sütunları kullanılmış; en üst çatı katı (attika) ise Korint pilasterlarıyla süslenmiştir. Bu dikey dizilim, Rönesans'tan itibaren klasik Avrupa mimarisine yön veren temel bir şablon haline gelmiştir.
Kolezyum'un iç mekan tasarımı da bir mühendislik harikasıdır. Yaklaşık 50.000 ila 65.000 seyirci kapasitesine sahip olan yapı, 'vomitoria' adı verilen 80 adet giriş/çıkış kapısı sayesinde birkaç dakika içinde tamamen tahliye edilebiliyordu. Arenanın ahşap zemininin altında yer alan 'hypogeum' (yeraltı koridorları), gladyatörlerin, vahşi hayvanların ve dekorların asansör sistemleriyle aniden sahneye çıkarılmasını sağlayan son derece gelişmiş bir sahne mekanizması barındırıyordu. Kolezyum, sadece gladyatör dövüşlerinin yapıldığı vahşi bir sahne değil, Roma devletinin organizasyon gücünü, teknolojik üstünlüğünü ve sosyal hiyerarşisini taşa döken anıtsal bir propaganda aracıdır.
Galeri
Konum
Kolezyum, Roma, İtalya · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- Colosseum — World History Encyclopedia — World History Encyclopedia