EONpediaFELSEFE

İlk sorudan bugüne.

Maimonides'in el yazısı bir taslak sayfa. Arapça konuşan Yahudi cemaatler için Arapça yazıyor, fakat İbrani alfabesini kullanıyordu — orta çağ Akdeniz'inin tipik üç-katmanlı bir kültürü tek metinde özetler.Public Domain

yaklaşık 1190 · Kahire, Eyyubî Sultanlığı (Saladin sarayı)

Maimonides'in Şaşkınlar İçin Rehber'i

Paylaş

Endülüs doğumlu hekim-haham Musa ibn Meymun, Arapça olarak yazdığı Delâletü'l-Hâirîn ile Yahudi vahyini Aristotelesçi felsefeyle uzlaştırmayı dener; eser Yahudi, İslam ve Hristiyan düşüncesinde aynı anda merkezî bir referans olur.

Musa ibn Meymun (1138–1204) Kurtuba'da doğdu, Muvahhidlerin gayrimüslimleri din değiştirmeye zorlayan baskılarından kaçarak ailesiyle önce Fas'a, sonra Filistin'e, sonunda Kahire'ye yerleşti. Saladin'in sarayında baş hekim olarak çalıştı; aynı zamanda Mısır Yahudi cemaatinin önderiydi. Yahudi Hukuku Yasası (Mişne Tora) ile rabbinik geleneğin tüm külliyatını sistematik bir el kitabına dönüştürdü.

Felsefi büyük eseri Delâletü'l-Hâirîn (Şaşkınlar İçin Rehber, yaklaşık 1190) Arapça yazılmıştı, kısa süre sonra İbranice ve Latinceye çevrildi. Eser, bilimsel ya da felsefi bilgi edinmiş bir Yahudinin Tevrat'ın görünüşte aklı zorlayan ifadeleri (Tanrı'nın 'eli', 'gözü', 'gazabı') karşısında düştüğü şaşkınlığı çözmeyi amaçlar. Maimonides'in çözümü çift katmanlıdır. Birincisi: bu antropomorfik ifadeler alegoriktir; Tanrı'nın doğru anlatımı 'negatif teoloji' yoluyla, ne olmadığını söyleyerek mümkündür. İkincisi: Aristoteles'in metafiziği büyük ölçüde doğrudur ama dünyanın yaratılışı meselesinde vahye boyun eğilmelidir.

Rehber çağında bir gümbürtüye yol açtı. Pek çok Yahudi rabbi onu küfürle suçladı, kitabın yakılmasını istedi; ama bir yüzyıl sonra Yahudi rabbinik düşüncesinin temel referans metinlerinden biri oldu. Latince çevirisi 13. yüzyılda Aquinas'ın eline geçti; Aquinas, Maimonides'i 'Rabbi Moyses' olarak doğrudan kaynak gösterir. Yahudi, İslam ve Hristiyan felsefelerinin orta çağda kesiştiği nadir noktalardan biridir.

Konum

Kahire, Eyyubî Sultanlığı (Saladin sarayı) · © OpenStreetMap

Kaynaklar