Veliyyüddin Ebû Zeyd Abdurrahman b. Muhammed İbn Haldun (1332–1406) Tunus'ta Endülüs kökenli bir aileye doğdu, hayatı boyunca Mağrip ve Endülüs saraylarında danışmanlık, hâkimlik ve elçilik yaptı. 1375'te politik yorgunluk içinde Cezayir'in iç bölgelerindeki Kale İbn Selame'ye çekildi; dört yıl boyunca büyük tarih eseri Kitâbü'l-İber'in giriş kitabını — Mukaddime'yi — yazdı. Kitap, sonradan eklenmiş bir önsöz değil; başlı başına bir kuramsal eserdir.

Mukaddime'nin merkezindeki kavram asabiyet'tir — bir grubu içeriden tutan dayanışma, akrabalık ve ortak amaç hissi. İbn Haldun göçebe (bedevi) topluluklarda asabiyetin doğal olarak güçlü olduğunu, bu güçle bir hanedanın iktidara geldiğini gözlemler. Ancak iktidar yerleşik hayata, lükse ve vergi düzenine yöneldikçe asabiyet erir; üç ya da dört kuşak içinde hanedan zayıflar ve yeni, asabiyeti taze bir göçebe grubu onun yerini alır. Bu döngü tarihin tesadüflerini değil onun yasalarını verir.

Mukaddime ayrıca iktisat üzerine modern öncesi bir analiz içerir: vergilerin oranı arttıkça toplam gelirin önce yükselip sonra düştüğünü, üretimin işbölümüne dayandığını, paranın değerinin emekle ilişkili olduğunu söyler — Adam Smith'ten dört yüzyıl önce. Eser Osmanlı dünyasında Pirizade ve Cevdet Paşa tarafından çevrildi ve okutuldu; 19. yüzyılda Sylvestre de Sacy tarafından Avrupa'ya tanıtılınca Comte, Toynbee ve Gellner üzerinde belirleyici bir etki bıraktı. Tarih felsefesinin ve sosyolojinin İslam dünyasından gelen ilk büyük metnidir.