EONpediaFELSEFE

İlk sorudan bugüne.

Santi di Tito'nun 16. yüzyıl sonunda yaptığı ölüm sonrası portre, bugün Palazzo Vecchio'da bulunur. Machiavelli'nin günümüze ulaşan en bilinen imgesi olarak kabul edilir.Public Domain

1513 · Floransa, İtalya

Machiavelli ve *Prens*: siyasetin ahlaktan ayrılması

Paylaş

Machiavelli, iktidarın *nasıl olması gerektiğini* değil *nasıl olduğunu* anlatarak siyaseti teolojiden ve klasik erdem ahlakından kopardı; modern siyaset düşüncesinin başlangıcı sayılır.

Niccolò Machiavelli, *Il Principe*'yi 1513'te Floransa'dan sürgün edildikten sonra San Casciano'daki çiftliğinde yazdı; eser ölümünden sonra, 1532'de yayımlandı. Yazarın amacı yeniden Medici sarayına dönmekti; ama ortaya çıkan metin, Avrupa siyaset düşüncesinin ana kırılma noktalarından biri oldu.

Machiavelli'nin asıl yeniliği bir ahlak öğretisi değildir — sıkça yanlış anlaşılan 'amaç aracı meşrulaştırır' formülü kitapta yer almaz. Yenilik metodolojiktir: siyaseti, Antik ve Hıristiyan geleneklerinin yaptığı gibi 'ideal yönetici' tasvirine değil, fiili davranışın gözlemine dayandırır. *Verità effettuale* — 'şeylerin etkin gerçekliği' — onun temel kavramıdır. İyi bir prens 'iyi olmamayı da öğrenmek' zorundadır, çünkü tüm aktörler aynı şeyi yapmaz.

Metnin merkezindeki ikili, *virtù* ile *fortuna*'dır. *Fortuna* (talih) öngörülemeyen tarihsel kuvvettir; *virtù* ise prensin bu kuvvete karşı çevikliği, cesareti, gerektiğinde acımasızlığıdır — klasik 'erdem' anlamından kasten saptırılmış bir terimdir. Sevilmek mi yoksa korkulmak mı sorusuna verdiği yanıt — 'her ikisi mümkün değilse, korkulmak daha güvenlidir' — bu mantığın özüdür.

Machiavelli'nin gerçekte cumhuriyetçi mi yoksa tiranlık savunucusu mu olduğu hâlâ tartışmalıdır. Daha uzun eseri *Söylevler* açıkça cumhuriyetçidir; *Prens*'in son bölümü ise İtalya'yı 'barbarlardan' kurtaracak bir kurtarıcıya yönelik tutkulu bir çağrıdır. Hangi okuma doğru olursa olsun, kitabın yaptığı şey kalıcıdır: artık siyaseti dini söylem içinden değil, kendi yasaları olan bir alan olarak düşünmek mümkündür.

Konum

Floransa, İtalya · © OpenStreetMap

Kaynaklar