1748 · La Brède (Bordeaux yakınları), Fransa
Montesquieu: Kanunların Ruhu ve güçler ayrılığı
Charles-Louis de Secondat, Baron de Montesquieu, 1748'de Cenevre'de yayımladığı De l'esprit des lois ile yasama, yürütme ve yargının birbirinden ayrılmasını despotizme karşı tek yapısal güvence olarak savunur — modern anayasacılığın taşıyıcı kirişi.
Montesquieu (1689–1755) Bordeaux yakınlarındaki La Brède Şatosu'nda doğdu, hukuk eğitimi aldı, Bordeaux Parlamentosu'nun başkanlığını yürüttü. Görevinden ayrıldıktan sonra Avrupa'yı uzun süre dolaştı; özellikle İngiltere'de iki yıl kalarak parlamenter sistemi yakından inceledi. 1748'de — yirmi yıllık çalışmanın ürünü olarak — Cenevre'de De l'esprit des lois'i yayımladı; eser bir yıl içinde 22 baskı yaptı, Vatikan tarafından yasaklandı, ancak Aydınlanma'nın siyasi gündemini belirledi.
Kitabın merkezindeki tez basit ama yıkıcıdır. Hangi rejim olursa olsun — cumhuriyet, monarşi, despotluk — özgürlüğün korunması yasayı yapma, uygulama ve yargılama yetkilerinin aynı el veya organ tarafından kullanılmamasını gerektirir. 'Aynı kişide ya da aynı yargıçlar grubunda yasama ve yürütme güçleri birleştiğinde özgürlük yoktur; çünkü aynı hükümdarın ya da senatonun tiranca yasalar çıkarıp tiranca uygulamasından korkmak gerekir.' Bu, İngiltere anayasasının gözlemlenmesinden çıkmış ampirik bir tezdir, soyut bir doktrin değil.
Montesquieu ayrıca iklim, coğrafya ve toplumsal yapı ile siyasi rejimler arasında nedensel bağlar arar — bu, bugün eleştirilen ancak karşılaştırmalı siyasi sosyolojinin doğuşunu işaretleyen bir hamledir. 1787 Amerikan Anayasası'nın yapısı, James Madison'un Federalist Papers'taki açıklamalarıyla, doğrudan Montesquieu'ya dayanır; Fransız 1791 Anayasası ve sonraki tüm liberal anayasalar onun çerçevesini miras alır. 'Güçler ayrılığı' deyimi onun cümlesidir; modern demokrasinin yapısal ilkesidir.
Konum
La Brède (Bordeaux yakınları), Fransa · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- Montesquieu — Stanford Encyclopedia of Philosophy — Stanford University
- The Spirit of the Laws — Cambridge Texts in the History of Political Thought — Cambridge University Press