Henri Bergson (1859–1941) Paris'te doğdu, Collège de France'da felsefe profesörü oldu, dersleri olağanüstü kalabalıkları topladı; 1927'de Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazandı. Üç büyük eseri vardır: Essai sur les données immédiates de la conscience (1889), Matière et mémoire (1896) ve Évolution créatrice (1907). Üçünün de sorduğu temel soru aynıdır: bilim niceliklere uyarlanmış bir zaman kullanır, ama yaşanmış zaman bu nicel ölçüye sığmaz; bu farkı nasıl düşünmeliyiz?

Yaratıcı Evrim'in tezi şudur: hayat, parça parça nedensellik zinciriyle (mekanizm) ya da önceden çizilmiş bir amaca doğru gidişle (gayecilik) açıklanamaz. İkisi de zamanı uzayda dizilebilen anlık kesitlerin toplamına indirger; oysa zaman, daha doğrusu süre, yaratıcı bir geçiştir — geleceği önceden içermez, anbean yeni biçimler doğurur. Hayatın evrimi de bu süreyle aynı yapıdadır: tek bir 'yaşam hamlesi' (élan vital) farklı yönlerde ayrışarak bitkileri, omurgasızları ve omurgalıları üretir; her ayrım yeni bir yaratımdır, önceki adımlardan tümdengelimle çıkarılamaz.

Bergson'un etkisi kendi yüzyılını aştı. Marcel Proust'un Kayıp Zamanın İzinde'si onun zaman kuramı üzerine kuruldu; Husserl'in iç zaman bilincine yaklaşımı ile karşılaştırıldı; William James onu Amerikan pragmatizmine yakın buldu; Deleuze 1960'larda Bergson'u yeniden okuyarak süreyi kendi 'fark ve tekrar' felsefesinin merkezine yerleştirdi. Bergson, 20. yüzyıl ortasında Heidegger'in zaman analizinin önüne yeniden gelen önemli alternatiftir.