1949 · Paris, Fransa
Simone de Beauvoir — İkinci Cinsiyet
Simone de Beauvoir'ın 1949'da yayımladığı *İkinci Cinsiyet*, kadınlığı biyolojik bir kader değil tarihsel-kültürel olarak inşa edilen bir konum olarak çözümleyen ve modern feminist teorinin felsefi temelini kuran çalışmadır.
Beauvoir kitabı yazmaya, otobiyografik bir denemeye başlarken kendisi hakkında 'ben bir kadınım' diye yazıp 'ama bunun ne anlama geldiğini gerçekten bilmiyorum' diye fark ederek karar verdi. Bu fark ediş ona iki yıllık bir araştırmaya, fizyolojiden tarihe, psikanalizden edebiyata uzanan 972 sayfalık bir analize taşıdı. Kitap 1949'da iki cilt olarak yayımlandı; ilk bir hafta içinde 22.000 nüsha satıldı.
Merkezi tez kitabın ikinci cildinin açılış cümlesindedir: 'Kadın doğulmaz, kadın olunur' (*On ne naît pas femme: on le devient*). Beauvoir biyolojik dişiliği inkâr etmez — vücut, hormon, doğurganlık vardır — ama 'kadın' kavramının bunlardan kaynaklanan kaçınılmaz bir öz değil, bir kültürel kategori olduğunu savunur. Kız çocuk olarak doğan birey; çocukluğunda, ergenliğinde, evliliğinde, anneliğinde aldığı sayısız sosyal sinyalle 'kadın'a dönüştürülür.
Beauvoir bu dönüşümü varoluşçu çerçeveden okur. Sartre'ın *Varlık ve Hiçlik*'inde kurduğu kavramlarla — kendi-için (pour-soi), kendi-içinde (en-soi), kötü-niyet (mauvaise foi), Öteki — kadın deneyimini açıklar. Erkek kendini insanlığın 'mutlak özne'si olarak konumlar; kadına 'Öteki' rolü düşürülür — yani başka bir öznenin nesnesi olmak. Bu rol biyolojik değil, tarihsel olarak inşa edilmiştir; ve değişebilir.
Kitap büyük tartışma yarattı. Vatikan onu Yasak Kitaplar Listesi'ne aldı; Albert Camus 'Fransız erkeğini gülünç düşürdüğü' için Beauvoir'la küstü. Fransız Komünist Partisi onu burjuva diye reddetti, muhafazakârlar 'aile yapısına saldırı' olarak gördü. İkinci dalga feminizm — Betty Friedan, Kate Millett, Shulamith Firestone — doğrudan Beauvoir'ın kavramsal aletleriyle yazılır. Geç 20. yüzyılda Judith Butler'ın 'cinsiyet performatiftir' tezi, Beauvoir'ın 'olunur' fiilinin radikalleştirilmesi olarak okunabilir. *İkinci Cinsiyet* bugün hâlâ feminist felsefenin kurucu metni sayılır.
Konum
Paris, Fransa · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- Simone de Beauvoir — Stanford Encyclopedia of Philosophy — Stanford University
- Feminist Philosophy — Stanford Encyclopedia of Philosophy — Stanford University