yaklaşık 1144 · Saint-Denis, Paris, Fransa
Saint-Denis: Gotik üçlemenin doğuşu
Sivri kemer + çapraz tonoz + vitrayın ilk birleşimi; Abbé Suger'in korosunda duvarlar inceldi, ışık içeri doldu. Gotik'in başlangıcı.
Paris yakınındaki Saint-Denis Bazilikası'nın koro bölümü, Başrahip Suger'in yönlendirmesiyle yeniden inşa edildiğinde, ayrı ayrı zaten bilinen üç yapısal öğe ilk kez tek bir sistemde birleşti — ve Gotik mimari doğdu.
Bu üç öğe sivri kemer, çapraz (kaburgalı) tonoz ve büyük vitraydır. Romanesk mimarinin yuvarlak kemeri, yükü hem aşağıya hem güçlü biçimde dışa iter; bu yüzden Romanesk yapılar kalın, penceresi az duvarlara mahkûmdu. Sivri kemer ise yükü daha dik, daha aşağıya yönlendirir — yanal itki azalır. Kaburgalı tonoz, tavanın yükünü sürekli bir yüzey yerine belirli hatlara (kaburgalara) ve oradan da noktalara toplar. Yük artık duvarın her yerine değil, belirli taşıyıcı noktalara biner.
Bunun sonucu devrimcidir: duvar artık taşıyıcı olmak zorunda değildir. Suger'in korosunda, ayaklar arasındaki duvar yüzeyleri incelip yerlerini geniş vitray pencerelere bıraktı. Suger için bu teolojikti — içeri dolan renkli ışık, ilahi olanın maddi dünyaya sızması (lux nova). Ama mimari sonuç kalıcıdır: Saint-Denis, strüktürün ışığı içeri almak için yeniden düzenlendiği ilk yapıdır; sonraki üç yüzyılın katedral mimarisinin başlangıç noktası.
Konum
Saint-Denis, Paris, Fransa · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- Basilica of Saint-Denis — Centre des monuments nationaux — Centre des monuments nationaux
- Birth of the Gothic: Abbot Suger and Saint-Denis — Smarthistory — Smarthistory