1420 – 1436 · Floransa, İtalya
Floransa Kubbesi: çift kabuk, iskelesiz
Brunelleschi'nin çift kabuklu, balıksırtı tuğla örgüsüyle iskelesiz örülen 45 m açıklıklı kubbesi — Rönesans mühendisliğinin kuruluş anı.
Floransa Katedrali'nin sekizgen kasnağı 1418'de açık bir sorunla duruyordu: 45 metrelik bu açıklığı, dönemin tekniğiyle örtmek imkânsız görünüyordu. Bir kubbe için gereken devasa ahşap kalıp-iskele (centring) ne ekonomik ne de pratikti. Çözümü, eğitimli bir mimar değil, kuyumcu kökenli Filippo Brunelleschi getirdi.
Brunelleschi iki birbirine bağlı yenilik kullandı. Birincisi çift kabuktur: biri içte taşıyıcı, kalın; biri dışta ince ve koruyucu iki ayrı kubbe, aralarında merdivenlerin geçtiği bir boşlukla. Bu, hem ağırlığı azaltır hem yağmura karşı dış yüzeyi ayırır. İkincisi, ve daha radikal olanı, tuğlaların balıksırtı (spina-pesce) düzeninde örülmesidir: yatay sıralar arasına dik yerleştirilen tuğlalar, henüz tamamlanmamış sıraları kilitleyerek her halkanın kendi kendini taşımasını sağlar. Böylece kubbe, alttan destekleyen bir iskele olmadan, halka halka yükselerek örüldü.
Kubbe ayrıca yatay itkiyi karşılamak için içine gömülü taş ve ahşap gergi zincirleriyle kuşatıldı — bir fıçının çemberleri gibi. Brunelleschi inşaat için özel vinçler ve kaldırma düzenekleri de tasarladı. Floransa Kubbesi böylece yalnızca bir biçim değil, bir mühendislik yöntemidir; mimarın aynı zamanda problem çözen bir teknisyen olduğu Rönesans figürünü başlatır.
Konum
Floransa, İtalya · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- Historic Centre of Florence — UNESCO World Heritage — UNESCO
- Brunelleschi's Dome — Opera di Santa Maria del Fiore — Opera di Santa Maria del Fiore