yaklaşık 100 – 200 SS · Teotihuacan, Meksika
Teotihuacan Güneş Piramidi: talud-tablero
Eğik duvar + yatay pano (talud-tablero) kademeli platform-piramit; Eski Dünya'dan bağımsız gelişen anıtsal yığma gelenek.
Teotihuacan'ın Güneş Piramidi, anıtsal yığma yapının insanlık tarihinde birden çok kez, birbirinden habersiz icat edildiğini gösteren en güçlü kanıtlardandır. Mısır piramitlerinden binlerce yıl sonra ve onlarla hiçbir temas olmadan, Mezoamerika kendi piramit dilini kurar — ve bu dil yapısal olarak farklıdır.
Mısır piramidi düz eğimli bir kütledir; Teotihuacan piramidi ise kademeli bir platformlar yığınıdır ve her kademe kendine özgü bir profil taşır: talud-tablero. 'Talud' içe eğik bir duvar yüzeyi, 'tablero' onun üstüne oturan dik, çerçeveli yatay panodur. Bu eğik-düz ritmi hem yapıyı kademe kademe geriye çekerek dengeler hem de güçlü bir ışık-gölge dokusu ve cephe yüzeyi yaratır — üzeri sıvanıp boyanmaya, kabartmayla bezenmeye uygun bir 'ekran'. Çekirdek, kerpiç ve moloz dolgudur; dış kabuk taş ve kireç sıvayla kaplanır.
Yaklaşık 65 metre yüksekliğindeki yapı, ölü gömme anıtı değil, devasa bir törensel platformdur; tepesinde bir tapınak yükselirdi ve önünden geçen 'Ölüler Yolu' tüm kenti aksiyel bir kompozisyona bağlar. Teotihuacan, anıtsal mimarinin tek bir merkezden yayılmadığını — Eski Dünya'dan tümüyle bağımsız, kendi malzemesi ve profiliyle bir yığma geleneğin doğabileceğini — kanıtlar. Talud-tablero, sonraki Mezoamerika mimarisinin (Maya dahil) ortak grameri olacaktır.
Konum
Teotihuacan, Meksika · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- Pre-Hispanic City of Teotihuacan — UNESCO World Heritage — UNESCO
- Teotihuacan — The Metropolitan Museum of Art, Heilbrunn Timeline — The Metropolitan Museum of Art