1568 – 1574 · Edirne, Türkiye
Selimiye: sekiz ayak üzerinde tek kubbe
31,3 m tek kubbe, sekiz fil ayağı üzerinde; Ayasofya'yı geçme niyetinin yapısal çözümü ve Sinan'ın kendi deyimiyle ustalık eseri.
Edirne'deki Selimiye Camii, seksen yaşını aşmış Mimar Sinan'ın "ustalık eserim" dediği yapıdır ve onun ömür boyu uğraştığı bir hedefi — Ayasofya'nın kubbesini geçmeyi — yapısal olarak çözer.
Süleymaniye'de kubbe yarım kubbelerle desteklenirken, Selimiye'de Sinan farklı ve daha cesur bir şema kurar: 31,3 metre çapındaki tek büyük kubbe, doğrudan sekiz büyük ayağın (fil ayağı) oluşturduğu bir baldaken üzerine oturur. Yarım kubbelere bölünmeyen, kesintisiz tek bir kubbe altında toplanan iç mekân, bütünlüğü ve genişliğiyle Ayasofya'nın parçalı hacminden ayrılır. Sekiz ayak, duvarlara yedirilerek mekânın kenarlarına itilir; böylece taban neredeyse engelsiz bir sekizgen salona dönüşür ve kubbe yüzüyormuş gibi görünür.
Kubbenin yanal itkisi, ayaklardan ve dış payandalardan zemine aktarılır; dört köşedeki ince, yüksek minareler hem siluetin dengesini kurar hem yapıyı düşey olarak gerer. Sinan, kubbe çapını Ayasofya'nınkine eşit ya da biraz üstün tutarak — ve onu çok daha bütünlüklü tek bir hacim altında toplayarak — bin yıllık bir mimari rekabete yanıt verir. Selimiye böylece Osmanlı klasik kubbe mimarisinin strüktürel zirvesidir.
Konum
Edirne, Türkiye · © OpenStreetMap