yaklaşık 1661 – 1682 · Versay, Fransa
Versay: yapı-peyzaj geometrik dialoğu
Sarayın peyzajla geometrik diyaloğu; perspektif aksı, parterler ve denetimli su — Le Vau ve Le Nôtre'un şehir/bahçe planlama abidesi.
Versay'ın mimari önemi tek bir binada değil, bir binanın bütün bir araziyi nasıl örgütlediğindedir. Kral XIV. Louis için mimar Louis Le Vau (ve sonra Hardouin-Mansart) sarayı, peyzaj mimarı André Le Nôtre ise bahçeleri tasarladı; ama asıl eser ikisinin oluşturduğu tek bir geometrik sistemdir.
Kompozisyonun belkemiği, saraydan ufka uzanan tek bir büyük perspektif aksıdır. Bu eksen üzerinde, sarayın hemen önünde geometrik desenli parterler (alçak bezeli bahçe yatakları), sonra Büyük Kanal ve giderek genişleyen, ağaç sıralarıyla çerçevelenen bir görüş koridoru sıralanır. Doğa burada serbest değildir; budanmış ağaçlar, hizalanmış yollar ve simetrik havuzlarla bir mimari öğeye, sürdürülen bir geometriye dönüştürülür. Le Nôtre, göz yüksekliğindeki perspektifi hesaba katarak mesafeleri ve oranları, uzaktan bakıldığında bütünün tek bir sürekli kompozisyon gibi okunacağı şekilde ayarlar.
Su, bu düzenin hem süsü hem mühendislik sorunudur: yüzlerce fıskiye, eğimli arazide toplanan suyun karmaşık bir besleme ve depolama sistemiyle yönetilmesini gerektirdi. Versay böylece mimariyi bina ölçeğinden çıkarıp toprağın, bitkinin ve suyun denetimli düzenlenmesine — peyzaj ve kent planlamasına — taşır; sonraki iki yüzyılın eksenel şehir tasarımlarının temel referansı olur.
Konum
Versay, Fransa · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- Palace and Park of Versailles — UNESCO World Heritage — UNESCO
- The Gardens of Versailles — Château de Versailles — Établissement public du château de Versailles