1885 · Chicago, ABD
Home Insurance Building: ilk çelik iskelet
Chicago'da 10 katlı, yükü taşıyıcı duvar değil çelik iskelet taşıyan yapı; "gökdelen" tipolojisinin doğuşu. Mimar: William Le Baron Jenney.
Chicago'daki Home Insurance Building, sıklıkla dünyanın ilk gökdeleni sayılır — yüksekliği için değil, taşıyıcı sistemi için. Mimar William Le Baron Jenney burada bir binayı ilk kez tam anlamıyla bir metal iskelete bindirdi.
Geleneksel yığma yapıda yükü duvar taşır; bina yükseldikçe alt kat duvarları taşınamaz kalınlığa ulaşır — bu, taş ve tuğlayla yükselebilecek kat sayısının fiziksel sınırıdır. Jenney'nin çözümü, yükü duvardan alıp bir iç çelik (ve dökme demir) kolon-kiriş çatkısına vermekti. Bu çatkı tüm yükü — kat döşemelerini ve dış duvarları — taşır; dış duvarlar artık taşıyıcı değil, yalnızca iskelete asılan bir kaplamadır (perde duvar fikrinin tohumu). Böylece duvarlar incelir, pencereler büyür, ve bina teorik olarak çok daha yükselebilir.
10 katıyla bugün ölçülünce alçak görünse de, Home Insurance Building bir ilke kanıtıdır: bina yüksekliğini belirleyen şey artık duvarın taşıma kapasitesi değil, çelik iskeletin mukavemeti ve asansör teknolojisidir. Chicago'nun yangın sonrası hızlı yeniden inşası ve yüksek arsa değerleri bu tipolojiyi besledi. Home Insurance Building böylece modern gökdelenin strüktürel doğum anını işaretler; sonraki yüz yılın dikey kentini mümkün kılan çelik iskelet ilkesini kurar.
Konum
Chicago, ABD · © OpenStreetMap
Kaynaklar
- Home Insurance Building — Encyclopaedia Britannica — Encyclopaedia Britannica
- The First Skyscraper — Chicago Architecture Center — Chicago Architecture Center